(tiếp theo kỳ trước)

 

Paul Meier, một bác sĩ y khoa Tin Lành, trong quyển sách tựa đề Child-Rearing & Personality Development, cho biết, để có một gia đình vững mạnh nghĩa  là để giữa cha mẹ và con cái có mối quan hệ tốt đẹp và con cái lớn lên phát triển bình thường về mặt tình cảm, tinh thần và tâm linh, chúng ta cần có năm yếu tố sau đây: 

1. Tình yêu thương

2. Kỷ luật

3. Đời sống ổn định

4. Cha mẹ làm gương cho con

5. Người cha thật sự làm chủ, lãnh đạo gia đình. 

Trong số trước, chúng tôi đã trình bày 2 yếu tố 1 và 2.

 

3.  Yếu tố thứ ba: Đời sống ổn định

Yếu tố thứ ba để con em chúng ta trở nên người trưởng thành về mặt tình cảm, tinh thần và tâm linh là đời sống được ổn định, ổn định về mặt tình cảm, tinh thần và nếp sống hằng ngày. 

Ngày 5 tháng 3 năm 2001, tại thành phố Santee, thuộc bang California, có một vụ thảm sát xảy ra trong trường học làm mọi người kinh hoàng: Em Andy Williams, một học sinh mười lăm tuổi đem súng vào trường bắn chết hai người bạn và làm bị thương 13 người khác.  Ai nghe tin cũng bàng hoàng, sửng sốt, nhất là khi thấy hung thủ là một em học trò ốm yếu và nhút nhát.  Mọi người đặt câu hỏi: Tại sao một thiếu niên hiền lành mà lại giết người cách kinh khủng như thế?  Nguyên nhân nào thúc đẩy em học sinh cầm súng giết người?  Nhìn vào đời sống gia đình em Andy, người ta biết nguyên nhân nào đã đưa em đến chỗ hành động dại dột như thế. Dĩ nhiên chúng ta không bênh vực hành động giết người, nhưng cần biết rõ nguyên nhân đằng sau thảm cảnh này để thấy đời sống gia đình ảnh hưởng đến con em chúng ta nhiều như thế nào. 

Em Andy đang đi qua tuổi thiếu niên, là tuổi có nhiều thay đổi.  Thay đổi về thể xác, tình cảm và tinh thần.  Trước những thay đổi quá lớn như thế, em cần một nơi an toàn, vững chắc để nương tựa.  Ba điều các em thiếu niên cần để có thể đi qua giai đoạn chuyển tiếp cách tốt đẹp là, (1) Một gia đình êm ấm, cha mẹ thuận hòa với nhau và thông cảm với những thay đổi của các em.  (2) Các em cần có bạn, những người bạn thật lòng yêu thương các em. (3) Các em cần một môi trường thân yêu, quen thuộc, nơi các em cảm thấy an toàn, vì biết mình được yêu thương và chấp nhận. 

Điều đáng thương cho em Andy là em không có một điều nào trong cả ba điều nói trên.

Cha mẹ em ly dị nhau khi em chưa được 4 tuổi. Em lớn lên một mình với cha, thiếu tình thương của mẹ và không có tình thương của anh chị em trong gia đình.  Không những thế, vì khó khăn trong công việc, cha em phải thay đổi việc làm và thay đổi chỗ ở nhiều lần.  Mỗi lần thay đổi như thế, em Andy phải đi với cha, và em bị mất bạn, mất khung cảnh quen thuộc để nương tựa.  Khi đến trường mới, vì tính nhút nhát, em bị bạn trong trường trêu chọc.  Em Andy bị hụt hẫng tất cả, cứ như thế hết ngày này sang ngày khác, hết căng thẳng này đến căng thẳng khác.  Cuối cùng vì quá buồn giận, chán nản và tuyệt vọng em đã hành động dại dột để rồi chôn chặt cuộc đời trong ngục tối. 

Qua kinh nghiệm đau thương của em Andy, chúng ta rút tỉa được những bài học sau đây. Trước hết, nếu thương con, là cha mẹ chúng ta hãy yêu thương nhau, sống với nhau trong hòa thuận, tha thứ.  Không gì làm cho con cái sung sướng và cảm thấy an toàn hơn là thấy cha mẹ yêu thương hiệp nhất với nhau và cũng không gì khiến con cái lo sợ buồn nản cho bằng khi thấy cha mẹ xâu xé nhau, nay phiền giận, mai cãi cọ to tiếng rồi dọa để bỏ nhau, và không gì tổn hại cho con bằng cha mẹ ly dị nhau.  Khi cha mẹ đưa nhau ra tòa, chia nhau từng tài sản, giành nhau từng đứa con, con cái bị tổn thương rất nhiều.  Sau đó, dù sống với cha hay mẹ, dù vật chất dư thừa, tổn thương của một gia đình đổ vỡ không bao giờ bôi xóa đi được.  Nếu vợ chồng chúng ta đang chán ghét nhau, muốn bỏ nhau, chúng ta cần nghĩ lại, hãy nghĩ đến những đứa con đang cần cha cần mẹ, hãy vì phúc lợi của con mà vượt lên trên những thấp thỏi của con người yếu đuối; tha thứ nhau và trở lại yêu thương nhau như buổi ban đầu. Các con chúng ta sẽ mang ơn cha mẹ suốt đời. 

Ổn định về mặt tình cảm là cha mẹ gắn bó trung thành với nhau, không ly thân, ly dị.  Ổn định về mặt tinh thần và trong nếp sống hằng ngày là cha mẹ không thay đổi chỗ ở hay thay đổi công việc quá nhiều lần.  Để có đời sống yên vui, ổn định, trước hết, chúng ta cần thỏa lòng với những điều mình có, không đứng núi này trông núi nọ, không mơ ước những điều quá khả năng hay những điều người khác có.  Sứ đồ Phao-lô dạy: “Vả, sự tin kính cùng sự thỏa lòng ấy là một lợi lớn.  Vì chúng ta ra đời chẳng hề đem gì theo, chúng ta qua đời cũng chẳng đem gì đi được.  Như vậy, miễn là đủ ăn đủ mặc thì phải thỏa lòng, còn như kẻ muốn nên giàu có, ắt sa vào sự cám dỗ, mắc bẫy dò, ngã trong nhiều sự tham muốn vô lý thiệt hại kia, là sự làm đắm người ta vào sự hủy diệt hư mất” (I Ti-mô-thê 6:6-9). 

Thật đúng như lời Kinh Thánh dạy, thỏa lòng là một lợi ích lớn.  Không thỏa lòng sẽ mang đến nhiều tai hại cho đời sống. Có nhiều người không bằng lòng với điều mình có, với công việc hay ngành nghề trong tay nhưng cứ muốn thay đổi, nay thử việc này mai thử việc khác.  Cũng có người không bằng lòng nơi mình sinh sống, nghĩ rằng ở thành phố khác tốt hơn, thích hợp hơn hay dễ sống hơn và vì thế đem gia đình đi hết thành phố này đến thành phố khác, khiến đời sống gia đình bị xáo trộn. 

Điều thứ hai chúng ta cần làm để có đời sống ổn định là đặt mục tiêu cho đời sống.  Chúng ta cần có mục tiêu cao đẹp cho cuộc đời và hướng đến để không bị nản lòng khi gặp khó khăn hay bị người chung quanh lung lạc.  Là người tin Chúa, mục tiêu cuộc đời chúng ta là làm vinh Danh Chúa và mang lại hữu ích cho người chung quanh, chứ không phải là chạy theo tiền bạc, vật chất hay những thú vui của đời.  Một người không có mục tiêu hay phân tâm và dễ bị ảnh hưởng của người chung quanh. 

Khi đời sống gia đình không ổn định nhưng thay đổi thường xuyên, con cái sẽ bị chao đảo, các em phải cố gắng để thích ứng với hoàn cảnh mới thường xuyên.  Các em bị mất bạn, mất khung cảnh quen thuộc và từ đó thấy hụt hẫng, bất an, thiếu tự tin ở chính mình.  Tất cả những điều đó sẽ khiến con em chúng ta khó trưởng thành về tinh thần và tình cảm.

Khi chúng ta định thay đổi chỗ ở vì công ăn việc làm hay bất cứ lý do gì, hãy nói cho con biết ý định của mình, hỏi xem con có ý kiến gì, có muốn thay đổi không, và nếu hoàn cảnh buộc phải thay đổi, chúng ta nên chờ cho con học xong lớp đang học, để các em không bị mất bạn hay mất thăng bằng trong việc học hành.  Trên hết, chúng ta đừng chỉ lo nhu cầu vật chất nhưng hãy dành thì giờ chăm sóc mặt tình cảm và tâm linh của người thân trong gia đình.  Hãy nhớ: “Lòng tin kính và sự thỏa lòng, ấy là một lợi lớn.”

4.  Yếu tố thứ tư: Cha mẹ làm gương cho con. 

Yếu tố thứ tư để có thể đào tạo nên những đứa con trưởng thành là cha mẹ làm gương cho con trong đời sống đức tin và trong cách ứng xử với người chung quanh. Dù chúng ta thương con bao nhiêu và áp dụng kỷ luật nghiêm chỉnh đến đâu, nhưng nếu đời sống chúng ta không làm gương cho con noi theo, con cái chúng ta khó trở thành người tốt như chúng ta mong muốn.  Có người đã nói, “nếu muốn hướng dẫn con cái đến đâu, chính cha mẹ phải đi đến đó.”  Nói cách đơn giản là, nếu chúng ta muốn con nên người trưởng thành, chính chúng ta phải trưởng thành.  Nếu chúng ta muốn con là người chân thật, ngay thẳng và siêng năng, chúng ta phải chân thật, ngay thẳng, siêng năng cho con nhìn thấy. 

Trong đời sống đức tin cũng vậy.  Nếu muốn con kính yêu Chúa, vâng Lời Chúa dạy, hầu việc Chúa và có đời sống đẹp lòng Chúa, chính cha mẹ phải kính yêu Chúa, hầu việc Chúa, sống theo Lời Chúa dạy cho con thấy và bắt chước.  Con em chúng ta học bằng cách quan sát và bắt chước nhiều hơn là vâng theo những điều cha mẹ dạy bảo.  Những lời cha mẹ khuyên dạy các em không nhớ được bao nhiêu nhưng những gì cha mẹ làm các em sẽ nhìn thấy, ghi nhớ và bắt chước.  Nếu cha mẹ nói mà không làm hay nói một đằng làm một nẻo, con cái sẽ không vâng theo những điều tốt cha mẹ dạy nhưng bắt chước những điều xấu cha mẹ làm.  Có người đã nói, ba nguyên tắc chính để dạy con là: (1) làm gương cho con, (2) làm gương cho con và (3) làm gương cho con. 

Lời Chúa cũng cho chúng ta nguyên tắc tương tự.  Phục truyền 6:5-7 ghi như sau: “Ngươi phải hết lòng, hết ý, hết sức kính mến Giê-hô-va Đức Chúa Trời ngươi.  Các lời mà ta truyền cho ngươi ngày nay sẽ ở tại trong lòng ngươi; khá ân cần dạy dỗ điều đó cho con cái ngươi, và phải nói đến hoặc khi ngươi ngồi trong nhà, khi đi ngoài đường, hoặc lúc ngươi nằm hay là khi chỗi dậy.”

Theo mạng lệnh này cha mẹ phải kính yêu Chúa hết lòng, ghi nhớ và vâng giữ lời Chúa rồi mới ân cần dạy lời đó cho con cái.  Cha mẹ phải có lời Chúa trong đời sống thì mới có thể dạy cho con một cách tự nhiên, trong mọi lúc, mọi nơi như lời Chúa truyền.  Một ví dụ đơn giản về vấn đề bắt chước là, nếu cha mẹ hay nói dối và cho như thế là khôn khéo chứ không phải là tội, con cái cũng sẽ nói dối và cho đó không có gì là nghiêm trọng.  Nếu cha mẹ tham lam, hung dữ, con cái cũng dễ thành người tham lam và hung dữ.  Nếu cha mẹ hiền lành, chân thật, thương người, con cái cũng sẽ học theo những tính tốt đó.  Nếu chúng ta không đọc Kinh Thánh, cầu nguyện, chúng ta khó có thể bảo con đọc Kinh Thánh và cầu nguyện, lời khuyên của chúng ta sẽ không có kết quả.  Nếu cha mẹ bảo con đừng tranh giành, đừng cãi nhau mà cha mẹ cãi nhau thường xuyên trước mặt con, lời dạy của cha mẹ sẽ không có giá trị.

Có một ông tín đồ nọ rất hãnh diện về cách dạy con của mình.  Ông khoe với mọi người:  “Các con tôi lúc nào cũng vâng lời tôi răm rắp.  Tôi bảo Chúa Nhật phải đi nhà thờ, không được đi chơi là tất cả đi nhà thờ.  Tôi bảo mỗi ngày phải đọc Kinh Thánh cầu nguyện ít nhất là nửa tiếng đồng hồ; phải làm bài, học bài hai tiếng đồng hồ mỗi tối, là đứa nào cũng làm theo đúng như vậy.”  Ông cũng không cho con coi ti-vi, bảo rằng trên ti-vi có quá nhiều điều không tốt.  Nhưng đời sống người cha này thì thế nào?  Ông nói với các con, “Ba lớn rồi, ba có làm gì cũng không sao, mấy đứa con còn nhỏ phải tập vào khuôn phép cho đàng hoàng.”  Ông không trung tín đi nhà thờ hằng tuần, xem ti-vi lúc nào cũng được và ngày nào các con cũng phải mua bia về cho ông uống, ông nói vì ông bị đau bao tử!  Kết quả là các con ông khi đã lớn và ra riêng, không một người nào tin Chúa. 

Có những người là tín đồ lâu năm nhưng con cái không tin Chúa, lý do có thể là vì các em không thấy quyền năng và tình yêu của Chúa trong đời sống cha mẹ mà chỉ thấy sự theo đạo giả dối bề ngoài của cha mẹ.  Xin Chúa giúp chúng ta giữ đời sống tốt đẹp, đúng theo lời Chúa dạy để làm gương tốt cho con noi theo.                                             (Còn tiếp)

Minh Nguyên