(Ha-ba-cúc 1:1-17)

“Mắt Chúa thánh sạch chẳng nhìn sự dữ, chẳng có thể nhìn được sự trái ngược.
Sao Ngài nhìn xem kẻ làm sự dối trá, khi kẻ dữ nuốt người công bình hơn nó, sao Ngài nín lặng đi?” (c.13) 

 

Nhìn vào tình hình thế giới với đủ loại hình thức bất ổn đang xảy ra ở nhiều nơi - tranh chiến vì hận thù, sử dụng bạo lực vô nguyên tắc bất chấp mức độ tàn phá và hậu quả theo sau, những bế tắc chính trị, kinh tế, những mâu thuẫn tôn giáo, chủng tộc trong các quốc gia, giữa các quốc gia, những hoạn nạn đã và đang xảy ra cho Hội Thánh từ những tác nhân bên ngoài và ngay cả do những tác nhân nằm trong Hội Thánh… Những người công chính đang ngước mắt lên trên núi kêu cầu và trông đợi Đức Chúa Trời cứu giúp, nhưng dường như  Ngài không đáp ứng.  Ngài quyết định yên lặng!   Đây không phải là điều mới vì gần 2,700 năm trước, tiên tri Ha-ba-cúc đã kêu la van nài Đức Chúa Trời trong tình huống như vậy.

Ha-ba-cúc là sách tiên tri thứ tám trong số 12 sách tiểu tiên tri.  Ngoài tên được ghi trong sách, chúng ta không biết thêm gì nhiều về nhà tiên tri này.  Sách chỉ có ba chương, trong đó chương thứ ba là lời cầu nguyện của nhà tiên tri, cũng là một bài ca, cho nên người ta cho rằng tác giả có lẽ là một người thuộc ca đoàn của chi tộc Lê-vi.  Hầu hết các học giả nhận rằng sách tiên tri Ha-ba-cúc được viết vào thời đế quốc Canh-đê khởi phát, lúc đó đền thờ Sa-lô-môn vẫn còn.

Nội dung sách Ha-ba-cúc xoay quanh những vấn nạn nhà tiên tri đặt ra với Đức Chúa Trời xin Ngài giải đáp.  Cả hai lần ông nêu lên đều được Chúa trả lời.  Trước hết, ông thắc mắc về những bạo ngược của kẻ thù và tội lỗi của tuyển dân Giu-đa.  Tại sao kẻ ác không bị trừng phạt (1:2-4)? Đức Chúa Trời cho biết Ngài sẽ sai quân Canh-đê đến trừng phạt Giu-đa (1:5-11).  Câu trả lời này càng làm Ha-ba-cúc bối rối. Ông đặt vấn đề gay gắt hơn hỏi rằng, tại sao Đức Chúa Trời công chính lại sử dụng một biện pháp như vậy? Tuyển dân của Chúa dù gian ác nhưng cũng còn thua xa gian ác của quân Canh-đê vô đạo.  Tại sao Chúa lại dùng kẻ vô đạo sửa phạt dân Ngài?  Đức Chúa Trời trả lời bảo rằng, rồi ra quân Canh-đê sẽ bị trừng phạt (2:1-20), và bởi lòng thành tín của Ngài, người công chính sẽ được sống bởi đức tin. Có tác giả cho rằng bối cảnh lịch sử của sách Ha-ba-cúc có lẽ là triều đại Giê-hô-gia-kim, vua Giu-đa, một ông vua đầy tham vọng, tàn ác, cai trị một vương quốc bội đạo chống nghịch Đức Chúa Trời vào cuối thế kỷ thứ bảy trước công nguyên.

Đặt vấn đề với Đức Chúa Trời tiên tri Ha-ba-cúc đã viết như sau,

“Hỡi Chúa Hằng Hữu, tôi kêu van mà Ngài không nghe tôi cho đến chừng nào? Tôi vì cớ sự bạo ngược kêu van cùng Ngài, mà Ngài không giải cứu tôi!  Nhân sao Chúa khiến tôi thấy sự gian ác, và Ngài nhìn xem sự ngang trái? Sự tàn hại bạo ngược ở trước mặt tôi; sự tranh đấu cãi lẫy dấy lên. Vậy nên luật pháp không quyền, sự chánh trực không hề tỏ ra.  Kẻ hung ác vây chung quanh người công bình, vì cớ đó sự đoán xét ra trái ngược. 

Hãy nhìn trong các nước và xem, hãy lấy làm lạ lùng kinh ngạc! Vì ta đang làm ra trong ngày các ngươi một việc, mà dầu có ai thuật lại cho các ngươi, các ngươi cũng không tin. Nầy, ta khiến người Canh-đê dấy lên, nó là một dân dữ tợn lung lăng, hay đi khắp đất đặng chiếm lấy những chỗ ở không thuộc về mình...

Hỡi Chúa Hằng Hữu, Đức Chúa Trời tôi, Đấng Thánh của tôi! Ngài không phải là từ đời đời vô cùng sao? Vậy chúng tôi sẽ không chết!  Hỡi Chúa Hằng Hữu, Ngài đã lập dân này để làm sự phán xét của Ngài. Hỡi Vầng Đá, Ngài đã đặt nó để làm sự sửa phạt!

Mắt Chúa thánh sạch chẳng nhìn sự dữ, chẳng có thể nhìn được sự trái ngược. Sao Ngài nhìn xem kẻ làm sự dối trá, khi kẻ dữ nuốt người công chính hơn nó, sao Ngài nín lặng?” (1:1-6, 12-13)

Trên đây là những vấn nạn muôn đời: Kẻ gian ác dường như thường được may mắn, hưng thịnh, trong khi người lành lại gặp nhiều hoạn nạn. Những người tin kính Chúa bị bách hại, trong khi những kẻ vô thần đầy quyền thế vẫn an nhiên tự tại. Tất nhiên trong cái nhìn của đức tin, mọi sự đều có thể hiểu và chấp nhận, nhưng đối với những người đức tin chập chững, không phải lời giải đáp nào cũng có thể chấp nhận được.  Cũng như chúng ta hôm nay, tiên tri Ha-ba-cúc đã cố gắng tìm hiểu vấn đề. Vì không ai có lời giải đáp, ông đã hành xử rất đúng khi đem trình tất cả những vấn nạn của mình cho Đức Chúa Trời.

Khi nhìn sâu hơn vào vấn đề, chúng ta thấy cái khó hiểu không nằm ở tình trạng bất công, bất nghĩa hay tội ác, nhưng nằm ở mối quan hệ và sự hiểu biết của nhà tiên tri đối với Đức Chúa Trời.  Ông không hiểu Đức Chúa Trời cho nên ông tiếp tục quay quắt với vấn nạn, tại sao tội ác lan tràn, tại sao người công chính phải bị đối xử bất công bất nghĩa? Nếu Đức Chúa Trời toàn năng, toàn ái đang tể trị thế giới và cả vũ trụ, nếu Đức Chúa Trời đang cầm quyền, Ngài là đấng chịu trách nhiệm tối cao, tại sao có những sự bất công này? Hiển nhiên sự hiện diện của điều ác trong thế giới chúng ta là một bí mật, hoàn toàn mâu thuẫn với một Thượng Đế toàn năng, toàn thiện.  Có lẽ lý do duy nhất chúng ta có thể đưa ra là, ở trong tình trạng bất toàn hiện tại của con người, nếu không có tội ác, nếu không có những bất công bất nghĩa, có lẽ người công chính sẽ không bao giờ cần đến với Đức Chúa Trời.

Trở lại với những vấn nạn Ha-ba-cúc nêu lên chúng ta thử hỏi những câu sau đây: 1) Liệu chúng ta có thể hối thúc hay bắt buộc Đức Chúa Trời hành động không? Tất nhiên là không!  2) Đức Chúa Trời có can thiệp tức khắc mỗi khi điều ác xảy ra không? Đôi khi chứ không luôn luôn. 3) Như vậy chúng ta có nên nhờ các thần thánh khác để trấn áp kẻ ác không?  Câu trả lời là đừng bao giờ dại dột làm việc đó.

Nhà tiên tri đang sống trong trong một xã hội hấp hối, bệnh hoạn, đầy tội ác và bạo lực trong đó những bất công xã hội lan tràn và nhân quyền bị chà đạp.  Nhà cầm quyền đương thời đúng ra phải là những người đứng ra giải quyết và làm giảm bớt những cảnh đau thương đó thì lại chính là những kẻ góp phần làm tình trạng tệ hại hơn. Tội ác tràn lan không còn kiểm soát được, bạo lực gia tăng và bao nhiêu nạn nhân vô tội chịu đau đớn hàng ngày.  Đây hiển nhiên là hình ảnh rất quen thuộc với chúng ta hôm nay.

Giữa một xã hội u ám như thế Ha-ba-cúc cầu nguyện, ông kêu van xin Đức Chúa Trời giải quyết, nhưng dường như Ngài không nghe, Ngài yên lặng một cách thật lạ lùng, “Hỡi Chúa Hằng Hữu, tôi kêu van mà Ngài không nghe tôi cho đến chừng nào? Tôi vì cớ sự bạo ngược kêu van cùng Ngài, mà Ngài chẳng khứng giải cứu tôi!”

Bây giờ hãy đặt mình vào vị trí của Đức Chúa Trời toàn năng, Đấng kiểm soát mọi sự, Đấng có thể thay đổi tâm trí, tấm lòng, cả những hành vi, lời nói của con người, Đấng có thể sáng tạo mọi điều từ hư vô, Đấng chữa lành mọi bệnh tật, làm sống người chết, điều khiển mọi trật tự vũ trụ, ban mưa nắng, làm khô hạn, điều khiển gió bão, động đất, núi lửa...  Nếu bạn có tất cả những quyền lực đó trong tay chắ