Ða-li-la

 

Kính thưa quí độc giả, trong mục Phụ Nữ Trong Kinh Thánh chúng tôi thường trình bày về những phụ nữ có đời sống đạo đức, là những mẫu mực tốt đẹp cho chúng ta noi theo. Thỉnh thoảng chúng tôi cũng nói về những phụ nữ có đời sống không mấy tốt đẹp, để chúng ta thấy ảnh hưởng tai hại của những người đó mà cẩn thận trong nếp sống của chính mình. Sứ đồ Phao-lô cho biết: “Mọi sự đã chép từ xưa đều để dạy dỗ chúng ta, hầu cho bởi sự nhịn nhục và yên ủi của Kinh Thánh dạy mà chúng ta được sự trông cậy” (Rô-ma 15:4). Kinh Thánh ghi lại gương tốt cũng như gương xấu của người xưa để dạy dỗ chúng ta, vì thế trong Trang Phụ Nữ kỳ này chúng ta sẽ nhìn vào đời sống bà Ða-li-la, một phụ nữ trong thời Các Quan Xét, người mà cái tên riêng đã trở thành một nhắc nhở chung cho mọi người tránh đi

 

Sở dĩ bà Ða-li-la được nhắc đến trong sách Các Quan Xét vì bà là cớ vấp ngã cho một người được biệt riêng cho Chúa. Bà đã giết chết cuộc đời và sự nghiệp của một anh hùng, cũng là quan xét của người Do Thái.

 

Ý nghĩa tên Ða-li-la

Tên Ða-li-la có một âm hưởng ngọt ngào, êm dịu khiến nhiều người thích tên này. Ða-li-la có nghĩa là mong manh, mảnh khảnh, thanh tú. Ða-li-la là một cái tên rất đẹp nhưng người mang tên này có đời sống không đẹp nên ngày nay ít ai lấy tên Ða-li-la đặt cho con gái mình. Trong Kinh Thánh cũng không có một người nào khác mang tên này.

 

Nguồn gốc gia đình 

Kinh Thánh không ghi một chi tiết nào về nguồn gốc gia đình của Ða-li-la, cũng không cho biết cha mẹ bà là ai. Lời đầu tiên Kinh Thánh nói về Ða-li-la là như sau: “Sau đó, người (Sam-sôn) yêu mến một người nữ ở trong trũng Sô-réc, tên là Ða-li-la. Các quan trưởng Phi-li-tin đến nhà nàng ...” (Các Quan Xét 16:4, 5). Kinh Thánh không nói rõ rằng Ða-li-la là người Phi-li-tin nhưng dựa vào những chi tiết Kinh Thánh ghi, các sử gia Do Thái và các nhà giải nghĩa Kinh Thánh đồng ý rằng bà là người Phi-li-tin. Như vậy, Ða-li-la không phải là con dân Chúa mà là người ngoại bang. Bà thuộc về một dân tộc thờ hình tượng và là kẻ thù của con dân Chúa. Ða-li-la sống trong thung lũng Sô-réc. Thung lũng này chạy dài từ gần thành Giê-ru-sa-lem đến bờ biển Ðịa Trung, là nơi có nhiều loại hoa và cây cỏ rất đẹp. Tên bà Ða-li-la được nhắc đến trong sách Các Quan Xét chương thứ 16 nhưng thật ra tất cả những điều bà làm chỉ gồm tóm trong 18 câu của phân đoạn này.

Qua những câu ngắn ngủi Kinh Thánh ghi lại, chúng ta nhìn thấy hình ảnh một người đàn bà có sắc đẹp mà không có trái tim, và thấy sự suy sụp thảm hại của một người đàn ông được Chúa chọn nhưng đã chạy theo sắc đẹp và sống theo dục vọng thay vì tìm cầu ý Chúa và đi theo sự hướng dẫn của Ngài. Người đàn ông bị Ða-li-la tiêu diệt tên là Sam-sôn. Chúng ta không thể nói đến Ða-li-la mà không nói đến Sam-sôn, vì thế chúng tôi xin trình bày vài nét về Sam-sôn, một vị quan xét của Do Thái, trong thời trước khi người Do Thái có vua cai trị.

 

Vài nét về “người hùng” Sam-sôn

I. Sam-sôn được Chúa chọn từ trong lòng mẹ

  Sam-sôn là con của ông Ma-nô-a, một người thuộc chi phái Ðan. Lúc đó người Y-sơ-ra-ên làm điều ác trước mặt Ðức Chúa Trời nên Ngài phó họ vào tay người Phi-li-tin trong suốt 40 năm. Hai vợ chồng ông Ma-nô-a không có con. Một ngày kia thiên sứ hiện đến cùng bà Ma-nô-a và nói:  Kìa, ngươi son sẻ không có con; nhưng ngươi sẽ thọ thai và sanh một đứa trai. Vậy, từ bây giờ hãy cẩn thận, chớ uống rượu hay là vật chi say, và cũng đừng ăn vật gì chẳng sạch, vì ngươi sẽ có nghén và sanh một con trai. Dao cạo sẽ không đưa qua đầu nó, bởi vì đứa trẻ từ trong lòng mẹ sẽ làm người Na-xi-rê cho Ðức Chúa Trời; về sau nó sẽ giải cứu Y-sơ-ra-ên khỏi tay dân Phi-li-tin (Các quan xét 13:2-5).

Theo Dân số ký chương 6, chúng ta biết những điều sau đây về người Na-xi-rê:

1. Người Na-xi-rê là người được Ðức Chúa Trời chọn để biệt riêng cho Ngài hoặc là người hứa nguyện biệt riêng đời sống cho Chúa. 

2. Trong thời gian biệt riêng cho Chúa, người Na-xi-rê phải tuân giữ một số luật lệ. Hai điều đặc biệt trong luật lệ đó là: (1) Không uống rượu nho, ăn trái nho hay bất cứ một thức ăn nào làm bằng trái nho và (2) Không được cắt tóc nhưng phải để tóc mọc cho đến khi nào thời gian biệt riêng cho Chúa đã mãn.

II. Sam-sôn là người có sức mạnh phi thường

Sam-sôn được Ðức Chúa Trời chọn làm người Na-xi-rê từ khi còn trong lòng mẹ. Mục đích Chúa chọn ông là để ông giải cứu con dân Chúa ra khỏi tay người Phi-li-tin. Kinh Thánh cho biết, Sam-sôn lớn lên, được Ðức Giê-hô-va ban phước cách đặc biệt. Ðiểm đặc biệt nhất của Sam-sôn là ông được Chúa ban cho một sức mạnh phi thường, ông mạnh hơn tất cả mọi người. Sam-sôn có sức mạnh lớn lao, nhưng một tác giả nọ nói, “Về sức mạnh thể xác Sam-sôn là một ông khổng lồ nhưng về sức mạnh ý chí và đạo đức, Sam-sôn chỉ là một người tí hon, nhất là khi đối đầu với phụ nữ.”

III. Sam-sôn là người thiếu ý chí và đạo đức

Theo Các Quan Xét 16:1, trước khi gặp Ða-li-la ở thung lũng Sô-réc, Sam-sôn đã đến nhà một kỵ nữ ở Ga-xa. Kinh Thánh chỉ nói đến điều này qua một câu ngắn, cho thấy đây là điều rất thường đối với Sam-sôn. Ðối với người có đời sống đạo đức quá thấp thì việc người đó đến nhà kỵ nữ không có gì đặc biệt hay đáng quan tâm. Trước khi đến nhà kỵ nữ và trước khi say mê Ða-li-la, Sam-sôn đã một lần cưới vợ. Dù biết mình là người Na-xi-rê, được biệt riêng cho Ðức Chúa Trời, Sam-sôn đã không giữ đời sống thánh sạch, đẹp lòng Chúa nhưng chỉ làm theo những gì mình ưa thích.

Các quan xét chương 14 ghi về việc Sam-sôn cưới vợ như sau: 

Sam-sôn đi xuống Thim-na, thấy một người nữ trong vòng người Phi-li-tin. Người đã trở lên, thuật điều đó cho cha mẹ mình mà rằng: Con có thấy tại Thim-na một người nữ trong vòng các con gái Phi-li-tin; bây giờ xin hãy hỏi nàng cưới cho con. Cha mẹ người nói rằng: Trong vòng các con gái của anh em con và trong cả dân sự chúng ta, há chẳng có người nữ nào, mà con phải đi cưới vợ nơi dân Phi-li-tin chẳng chịu cắt bì đó sao?  Sam-sôn đáp cùng cha rằng: Xin cha hãy cưới nàng đó cho con, vì nó đẹp mắt con (c. 1-3). Lý do Sam-sôn cãi lời cha mẹ, cưới vợ ngoại bang và ngoại đạo chỉ vì người đó “đẹp mắt ông.” Cuối cùng, cha mẹ Sam-sôn đã phải cưới người thiếu nữ đó cho ông.

Sau đó, Sam-sôn say mê Ða-li-la cũng chỉ vì vẻ đẹp và sự thu hút bên ngoài chứ Ða-li-la không có một đức hạnh nào. Sam-sôn đã “đi theo đường lối lòng mình muốn và nhìn xem sự mắt mình ưa thích” (Truyền Ðạo 11:9), chính vì thế ông đã vấp ngã và thất bại nặng nề. Một người đàn ông ham mê sắc đẹp, không có ý chí, không tiêu chuẩn đạo đức, như Sam-sôn, và một người đàn bà đẹp mà không có đức hạnh, lại ham mê tiền bạc như Ða-li-la, hai người như thế gặp nhau thì những điều xảy ra không có gì đáng cho ta ngạc nhiên. Trong số những người đàn bà bước vào cuộc đời Sam-sôn, Ða-li-la là người nguy hiểm hơn cả. 

Mối quan hệ tạm bợ, tầm thường và đầy nguy hiểm giữa Ða-li-la và Sam-sôn được ghi lại trong Các Quan Xét 16:4-21. Quý vị có thể đọc qua phân đoạn này để biết rõ hơn về đời sống và  con người thật của hai nhân vật này.

IV. Vì ham mê sắc dục, Sam-sôn đã thất bại nặng nề

Khi gặp Ða-li-la, Sam-sôn đã trở thành nô lệ cho sắc dục và quên đi sứ mạng cao cả mà Ðức Chúa Trời trao phó cho ông. Ông có trách nhiệm giải cứu con dân Chúa ra khỏi sự áp bức của người Phi-li-tin mà bây giờ người đàn bà ông say mê lại là người Phi-li-tin. Không những thế, người đàn bà đó bị giới lãnh đạo Phi-li-tin mua chuộc và sẵn sàng làm công cụ cho người Phi-li-tin để hại Sam-sôn. Vì ham mê sắc đẹp, Sam-sôn không nhìn thấy rằng Ða-li-la không yêu thương ông mà chỉ muốn lừa dối ông, muốn tiêu diệt cuộc đời ông để được thưởng một số bạc  lớn. Anh hùng thảm bại trước mỹ nhân kế là điều đã xảy ra biết bao nhiêu lần trong lịch sử loài người. Tuy Kinh Thánh không nói rõ về sắc đẹp của Ða-li-la và phương cách bà dùng để quyến dụ Sam-sôn nhưng chúng ta có thể đoán bà dùng sự trang sức bề ngoài của người phụ nữ như áo quần, nữ trang, nước hoa, v.v... và bà đã ban cho Sam-sôn tình dục, là điều ông tìm kiếm, để đánh ngã ông.

Tình yêu nam nữ, đặc biệt là sự mê đắm nhục dục sẽ khiến con người trở nên mù quáng và dại dột. Một khi ngã vào đó người ta không còn nhìn thấy đâu là tội lỗi, đâu là điều phải tránh. Người ta cũng không nhìn thấy sự giả dối của lòng người và vì thế không thấy những nguy hiểm đang chờ đợi mình. Sam-sôn hoàn toàn đui mù trước sắc đẹp của Ða-li-la. Ông không nhìn thấy sự giả dối, lừa đảo của Ða-li-la, không thấy rằng người đàn bà này không yêu thương ông nhưng chỉ quyết tâm lừa gạt để hại ông.

 

Ðặc điểm của Nàng Ða-li-la

1. Ða-li-la là người giả dối và tham lam

Sam-sôn được Chúa ban cho một sức mạnh phi thường. Chỉ với cái hàm lừa trong tay, một mình ông đánh hạ một ngàn người Phi-li-tin (Các Quan Xét 15:15-16). Khi người Phi-li-tin vây thành để bắt Sam-sôn, ông nắm cánh cửa thành và cây cột, nhổ lên, vác trên vai và đem lên chót núi (Các Quan Xét 16:1-3). Người Phi-li-tin vừa sợ vừa căm thù Sam-sôn, họ muốn biết sức mạnh của ông đến từ đâu hầu họ có thể tiêu diệt Sam-sôn và bắt dân Y-sơ-ra-ên phục dưới quyền cai trị của họ. Khi Sam-sôn đến nhà Ða-li-la và say mê nàng, người Phi-li-tin rất mừng vì họ biết họ sẽ dùng người đàn bà đó để hạ Sam-sôn. Biết nhược điểm của Sam-sôn và biết lòng tham của Ða-li-la, giới lãnh đạo Phi-li-tin đã tìm được mưu kế để hạ Sam-sôn. Họ hứa mỗi người sẽ thưởng cho Ða-li-la 1,100 miếng bạc nếu bà giúp họ trói được Sam-sôn.

Kinh Thánh ghi: Các quan trưởng Phi-li-tin đến nhà nàng mà rằng: Hãy ráng dụ dỗ hắn, hầu cho biết bởi đâu hắn có sức mạnh lớn lao kia, và chúng ta phải làm thế nào cho được thắng hơn, trói và bắt hắn phục. Chúng ta ai nấy sẽ thưởng cho nàng mười một trăm miếng bạc (Các Quan Xét 16:5). Vốn là người giả dối và tham tiền, Ða-li-la đồng ý với các quan trưởng Phi-li-tin rằng bà sẽ dụ dỗ Sam-sôn, để biết do đâu ông có sức mạnh lớn như thế. Khi ông tiết lộ bí mật, bà sẽ báo cho họ biết để đem lính đến bắt Sam-sôn và cho bà tiền thưởng. Kinh Thánh ghi lại tất cả bốn lần Ða-li-la năn nỉ Sam-sôn nói cho biết bí quyết nguồn sức mạnh của ông.

2. Ða-li-la kiên trì thực hiện âm mưu tàn ác

Với tấm lòng giả dối và hiểm độc, Ða-li-la đã dùng tình yêu giả dối để hại người si mê bà. Ða-li-la cũng là người kiên trì trong mưu mô độc ác của mình. Bà quyết tâm kiên trì, kiên nhẫn, dùng mọi cách để Sam-sôn phải ngã trước âm mưu thâm độc của bà. Ða-li-la dụ dỗ Sam-sôn tất cả bốn lần như sau:

Lần thứ nhất Ða-li-la nói:  Tôi xin chàng hãy nói cho tôi biết bởi đâu chàng có sức mạnh lớn lao và phải dùng chi trói chàng đặng bắt phục chàng? Sam-sôn đáp: Nếu người ta trói tôi bằng bảy sợi dây cung tươi và còn ướt, thì tôi sẽ trở nên yếu đuối như một người khác.  Mấy người Phi-li-tin bèn giúp Ða-li-la trói Sam-sôn bằng bảy sợi dây cung tươi còn ướt, và gọi binh lính đến bắt Sam-sôn, nhưng ông đã đứng dậy và bứt đứt dây trói dễ dàng. 

Lần thứ hai Ða-li-la than với Sam-sôn:  Nầy chàng đã gạt tôi, nói dối cùng tôi. Xin bây giờ tỏ cho tôi biết phải lấy chi trói chàng. Sam-sôn nói: Nếu người ta cột ta bằng dây lớn mới, chưa hề có ai dùng, thì ta sẽ trở nên yếu như một người khác.  Ða-li-la lấy dây lớn mới trói Sam-sôn rồi gọi binh lính đang chờ trong phòng gần đó bắt Sam-sôn nhưng ông cũng bứt đứt dây trói.

Lần thứ ba Ða-li-la nói:  Chàng gạt tôi và nói dối tôi đến bây giờ. Vậy xin nói cho tôi biết phải trói chàng bằng dây chi. Người đáp: Nàng cứ dệt bảy lọn tóc thắt của đầu ta vào trong canh chỉ của nàng.  Ða-li-la bèn làm đúng như vậy nhưng khi người Phi-li-tin đến, Sam-sôn thức dậy, nhổ con sẻ của khung cửi luôn với canh chỉ.

Ða-li-la dụ Sam-sôn ba lần và cả ba lần Sam-sôn không nói thật sức mạnh mình bởi đâu mà có. Ba lần Sam-sôn không nói sự thật nhưng cả ba lần Ða-li-la đều tin và đều cho binh lính chờ sẵn để trói Sam-sôn. Chúng ta nghĩ qua ba lần đó cũng đủ cho Sam-sôn nhìn thấy con người thật của Ða-li-la và sẽ cẩn thận để không bị ngã trước mưu mô thâm độc của Ða-li-la. Hoặc ít ra, qua ba lần thử như thế Sam-sôn đã thấy rõ mưu tính gian ác của người đàn bà mà ông say mê, ông sẽ trách bà và tìm cách lánh xa; hoặc ít nhất, Sam-sôn cũng khôn và không bao giờ nói cho Ða-li-la biết sự thật. Trái lại, Sam-sôn tiếp tục gặp Ða-li-la, tiếp tục say mê bà. Không những thế, trong một phút yếu lòng, ông đã nói cho Ða-li-la biết sự thật về chính mình.

Ða-li-la là một người đàn bà tàn ác và giả dối. Bà lợi dụng lòng si mê của Sam-sôn, nói lời yêu thương để lừa gạt ông. Chính bà là người lừa dối Sam-sôn nhưng bà lại trách Sam-sôn là giả dối, không thật lòng thương yêu bà. Ða-li-la thật là một người nguy hiểm, bà là con cái của ma quỷ vì ma quỷ là cha của dối trá. Chúa Giê-xu cho biết: “Khi nó (ma quỷ) nói dối thì nói theo tánh riêng mình, vì nó vốn là kẻ nói dối và là cha sự nói dối” (Giăng 8:44b). Vì quá ham mê sắc dục, Sam-sôn đã trở nên mù tối và đã mắc mưu Ða-li-la. (còn tiếp)