Thông Công

Bài 9 – Nguyên Tắc Ðối Thoại (t.t.)

Một bà vợ kia nói về chồng như sau: “Ðối với người ngoài, chồng tôi là một người hiền hòa, dễ dãi và vui tính. Ai cũng nói tôi có phước có ông chồng hiền lành nhưng thực tế không phải như vậy. Không ai nghe nơi chồng tôi những điều tôi nghe, không ai biết những điều tôi biết, vì thế ai cũng nghĩ là ông hiền và dễ thương. Tôi chia xẻ điều này vì tôi khổ quá mà không biết làm sao. Trong suốt mười lăm năm chung sống, tôi bị chồng hành hạ bằng lời nói thường xuyên. Mỗi khi vợ chồng có điều bất đồng ý kiến là chồng tôi cằn nhằn tôi suốt mấy tiếng đồng hồ liên tiếp. Có khi ông nói suốt cả đêm, rồi đến sáng ông đổ lỗi cho tôi, nói là vì tôi mà ông mất ngủ.

Những bất đồng ý kiến giữa vợ chồng tôi thường bắt đầu là những chuyện nhỏ, không đáng gì cả, nhưng vì chồng tôi nổi giận nên thành lớn chuyện, nhưng lúc nào ông cũng nói vì tôi mà vợ chồng cãi nhau. Khi tôi tìm cách giải thích thì ông nạt, bảo tôi không được nói mà phải im lặng nghe ông nói. Và rồi ông nói khoảng 20 phút đến 2 tiếng đồng hồ, còn tôi phải yên lặng nghe, dù đang ban đêm hay ban ngày. Ông nhắc đi nhắc lại những chuyện ông đã nói nhiều lần và luôn luôn bảo là ông phải, còn tôi quấy. Tôi không muốn ly dị chồng nhưng nếu tiếp tục sống bên người chồng như thế này, không sớm thì muộn, tôi cũng sẽ bị bệnh tâm thần.”

Ước mong rằng, là người tin Chúa và sống theo Lời Chúa dạy, không ai trong chúng ta dùng lời nói để “hành hạ” những người thân yêu đang sống bên cạnh chúng ta, như chồng của người đàn bà nói trên. Lời Chúa trong Kinh Thánh dạy rất nhiều về ảnh hưởng của lời nói và cách sử dụng lời nói. Trong các số Thông Công trước đây chúng tôi đã trình bày sáu nguyên tắc Kinh Thánh dạy sau đây:

1. Lời nói có sức mạnh rất lớn nên chúng ta cần cẩn thận khi sử dụng lời nói

2. Hãy giữ tâm trí trong sạch vì đó là nơi phát xuất tư tưởng và lời nói

3. Trong tiến trình đối thoại nghe quan trọng hơn nói

4. Lời nói thiếu suy nghĩ gây nhiều tai hại

5. Lời nói trong lúc nóng giận đưa đến nhiều điều tai hại

6. Lời nói êm nhẹ làm nguôi cơn giận và có tác dụng tốt

Trong trang Gia Ðình kỳ này, chúng tôi sẽ trình bày hai nguyên tắc khác như sau:

7. Lời nói nhân từ đem lại an ủi và khích lệ

Lời nói nhân từ là những lời nói tử tế, có tính cách xây dựng. Ðây là những lời đem lại an ủi và khích lệ. Chung quanh chúng ta lúc nào cũng có những người cần được nghe những lời nói nhân từ. Thật ra, chính chúng ta cũng mong được nghe những lời nói nhân từ; nhưng vấn đề là, ít có người biết nói hay muốn nói những lời tốt đẹp và cần thiết đó. Kinh Thánh dạy rằng lời lành có ảnh hưởng tốt. Sách Châm Ngôn có những câu như sau: “Lưỡi hiền lành giống như một cây sự sống, song lưỡi gian tà làm cho hư nát tâm thần” và: “Sự buồn rầu ở nơi lòng người làm cho nao sờn nhưng một lời lành khiến lòng vui vẻ” (Châm Ngôn 15:4 & 12:25). “Lời lành như cây sự sống” và “lời lành khiến lòng vui vẻ.” Lời lành là những lời khiến người nghe được an ủi, khích lệ. Ai cũng thích người khác nói lời lành với mình nhưng chúng ta lại ít muốn nói lành với người khác, nhất là người thân trong gia đình. Ðó là bản tính ích kỷ của con người tội lỗi. Mark Twain, một nhà văn nổi tiếng của Hoa Kỳ đã nói: “Một lời khen có thể giúp tôi vui sống được hai tháng.” Một lời khích lệ có thể giúp một người vui sống trong hai tháng nhưng lắm khi cả năm chúng ta không được ai khích lệ một lời. Không những thế, có người cả đời chỉ chê bai, chỉ trích chứ không bao giờ nói lời khích lệ ai.

Có người hỏi một tác giả nọ: “Theo ông thì những người nào cần được nghe lời khích lệ? Tác giả đó trả lời: “Khi một người còn thở là người đó còn cần được nghe những lời khích lệ.” Câu trả lời này cho thấy tất cả mọi người đều cần được người khác nói với mình những lời mang lại an ủi hay khích lệ. Với sức của Chúa và tình yêu của Ngài trong lòng, chúng ta có thể nói những lời nhân từ, mang lại an ủi, khích lệ cho người khác, nhất là những người thân yêu trong gia đình.

Khi còn là người yêu của nhau, chúng ta dễ nói với nhau những lời ngọt ngào, nhưng khi đã là vợ chồng, sống bên nhau mỗi ngày và biết rõ khuyết điểm của nhau, chúng ta thường hay nói những lời làm tổn thương nhau. Xin Chúa giúp chúng ta quản trị lời nói, để chỉ nói những lời nhân từ, ân hậu, mang lại ích lợi cho người nghe, và tránh những lời độc hại, tàn ác, khiến tinh thần người nghe sụp đổ, tan nát. Sứ đồ Phao-lô khuyên: “Lời nói anh em phải có ân hậu theo luôn và nêm thêm muối, hầu cho anh em biết nên đối đáp với mỗi người là thể nào” (Cô-lô-se 4:6). “Lời nói ân hậu” là lời mà nghe xong nghĩ lại ta cảm thấy mát lòng, vì nó mang lại cho ta an ủi hay niềm vui. “Lời nói nêm thêm muối” là lời nói đậm đà, ngọt ngào, khiến người nghe thấy thoải mái, dễ chịu. Chúng ta cần tập nói những lời ân hậu để xây dựng mối quan hệ tốt đẹp với vợ, chồng, cha mẹ, con cái cũng như anh chị em trong gia đình.

Là vợ chồng, chúng ta không cần nói lời ngọt ngào để chinh phục trái tim của nhau nhưng cần nói với nhau những lời nhân từ, ân hậu để giữ cho tình yêu của hai người luôn được đậm đà tươi mới. Trong lá thư gởi cho hội thánh tại Ê-phê-sô, sứ đồ Phao-lô khuyên: “Chớ có một lời dữ nào ra từ miệng anh em, nhưng khi đáng nói hãy nói một vài lời lành, giúp ơn cho và có ích lợi cho kẻ nghe đến” (Ê-phê-sô 4:29). Một lần nữa, chúng ta thấy lời lành là lời mang lại lợi ích cho người nghe. Những lời nói xây dựng, mang lại ân phúc thật là quý giá. Nếu vợ chồng lúc nào cũng nói lời ân hậu ngọt ngào với nhau thì gia đình êm ấm và hạnh phúc biết bao. Trái lại, nếu vợ chồng lúc nào cũng tố khổ nhau hay nói những lời khích bác cay đắng để làm đau lòng nhau, không sớm thì muộn, gia đình đó cũng tan nát, vì như Lời Chúa dạy, lời nói có thể làm cho sống nhưng cũng có thể phá hủy và giết chết. Lời nói có thể giết chết hay làm sống lại tình yêu, hy vọng và hạnh phúc của gia đình chúng ta.

Có hai vợ chồng kia lấy nhau chưa được mười năm mà tình cảm vợ chồng đã bắt đầu phai nhạt. Mỗi khi nói chuyện là vợ chồng cãi nhau. Không những không nói lời ngọt ngào với nhau nhưng hầu như bàn đến chuyện gì là hai vợ chồng đều bất đồng ý kiến. Mỗi lần vợ chồng cãi nhau, người vợ buồn, khóc và vì thế bị mất ngủ thường xuyên. Một đêm nọ, người vợ không ngủ được vì nghĩ đến tính khó chịu và những lời nói cay nghiệt của chồng. Thao thức một hồi lâu, bỗng chị nghĩ: Nếu mình cứ nghĩ đến những điều không thích nơi chồng chắc mình sẽ thức luôn đến sáng, sao không nghĩ đến những điều tốt nơi chồng, ổng cũng có nhiều điều tốt lắm chứ? Và người vợ này bắt đầu nghĩ đến ưu điểm của chồng, những điều đã khiến chị đến với anh và yêu anh. Sau đó người vợ ra bàn ăn, lấy giấy viết xuống những điều đáng yêu nơi chồng, và ở cuối trang giấy, chị viết: “Em yêu anh vì những đặc điểm trên.” Người vợ bỏ tờ giấy đó trong phong bì rồi để vào cặp của chồng.

Ngày hôm sau, người chồng từ sở gọi về cho vợ. Anh không nhắc gì đến mảnh giấy vợ để trong cặp nhưng anh nói chuyện rất vui vẻ. Anh nói rằng anh vẫn yêu chị như ngày nào và anh xin lỗi đã làm chị buồn trong thời gian gần đây. Chiều hôm đó về đến nhà, người chồng hăng hái lấy tờ giấy mà vợ đã ghi ưu điểm của anh, để vào cái khung hình và treo lên tường. Từ đó hai vợ chồng không còn cãi nhau hay giận nhau vô lý như trước nữa. Không những thế, người chồng còn hay viết “note” cho vợ, bày tỏ tình thương yêu và anh cũng tế nhị hơn trong cách cư xử. Người vợ thật vui mừng, không ngờ mình chỉ làm một việc nhỏ là nói lên ưu điểm của chồng mà nhờ đó tình yêu của hai người đã sống lại và gia đình được hạnh phúc. Ðây là điều thật đơn giản, dễ làm mà nếu bắt chước, tình cảm giữa chúng ta với người thân yêu sẽ sống lại hoặc được tươi mới hơn.

8. Nói nhiều sẽ vấp váp và lầm lỗi nhiều

Nhắc đến những người nói nhiều, có lẽ mỗi chúng ta đều có thể hình dung trong trí một người nào đó có tính nói nhiều mà chúng ta quen biết hoặc đang sống gần bên cạnh. Có thể người vợ hay người chồng của quý vị là người nói nhiều, cũng có thể ông cha hay bà mẹ của quý vị là người nói nhiều và quý vị thật khổ sở vì tính hay nói của người đó. Tuy nhiên, điều nguy hiểm nhất là, có thể chính chúng ta là người nói nhiều mà chúng ta không biết. Những người nói nhiều không bao giờ lắng nghe nên không biết là mình nói nhiều!

Theo lời Kinh Thánh dạy, nói nhiều là điều không tốt và không ích lợi. Châm Ngôn 10:19 dạy: “Hễ lắm lời vi phạm nào có thiếu, nhưng ai cầm giữ miệng mình là khôn ngoan.” Theo lời dạy này, người nói nhiều sẽ có nhiều lầm lỗi trong khi đó người ít nói được kể là người khôn, vì biết giữ gìn miệng lưỡi, tránh cho mình những rắc rối không cần thiết.

Nói nhiều thường đưa đến những lầm lỗi hay nguy hiểm sau đây:

· Nói những lời thiếu suy nghĩ, là lời gây tai hại hơn là đem lại ích lợi.

· Không biết lắng nghe hoặc ít chịu lắng nghe, vì thế không hiểu hoặc dễ hiểu lầm những gì người khác nói với mình.

· Ít được lòng tin cậy của người chung quanh vì không kín miệng, khi biết chuyện của ai thường không thể giữ kín.

· Hay khoe khoang về chính mình và thường nói xấu người khác.

· Hay quên những gì mình đã nói và cũng ít khi nhớ những gì mình đã nghe.

Sách Châm Ngôn trong Cựu Ước nhắc đi nhắc lại nhiều lần về tai hại của bệnh nói nhiều. Châm Ngôn 13:3 tác giả cho biết: “Kẻ canh giữ miệng mình, giữ được mạng sống mình, nhưng kẻ nào hở môi quá bèn bị bại hoại.” Người không cầm giữ được môi miệng và lời nói không những gây tai hại cho người khác nhưng cũng có thể đem họa cho chính mình. Châm Ngôn 14:23 nói rằng, “Trong các thứ công việc đều có ích lợi, nhưng miệng nói nhiều chỉ dẫn đến sự thiếu thốn.” Ðiều này trong thực tế thật đúng. Trong các công việc chúng ta làm hằng ngày, dù là việc liên quan đến ngành nghề hay việc trong nhà, chúng ta thấy làm nhiều thì đem lại ích lợi nhiều. Riêng nói nhiều không những không có lợi mà còn có thể đưa đến tai hại hay thiếu thốn. Cũng có những người nói nhiều mà làm ít hoặc không làm gì cả, vì thế không xong việc, không mang lại ích lợi và lắm khi còn làm hỏng việc nữa.

Có một điều lạ là những người nói nhiều thường nói to và nói luôn miệng. Có người nói nhiều nhưng vui tính, nói những chuyện vô thưởng vô phạt. Nhưng có những người nói nhiều mà lại khó tính, hay dò xét người khác để phê bình, chỉ trích hoặc thích xen vào việc riêng tư của người khác. Tuy nhiên, dù là người khó tính hay vui tính, nếu nói nhiều chúng ta sẽ không kiểm soát được lời nói của mình vì thế sẽ không tránh được những lúc lỡ lời, nói những lời không đáng nói hoặc không nên nói.

Thánh Gia-cơ cho biết: “Chúng ta thảy đều vấp phạm nhiều cách lắm. Nếu có ai không vấp phạm trong lời nói mình ấy là người trọn vẹn, hay hãm cầm cả mình” (Gia-cơ 3:2). Bản Dịch Mới, dịch câu này như sau: “Tất cả chúng ta đều vấp phạm nhiều cách. Ai không vấp phạm trong lời nói mới là người toàn hảo, có khả năng kềm chế cả thân thể.” Theo lời dạy này, khi chúng ta kiểm soát được lời nói là chúng ta thật sự kiểm soát được chính mình. Vua Sa-lô-môn cũng viết: “Hễ nhiều sự lo lắng ắt sinh ra chiêm bao, còn nhiều lời thì sinh ra sự ngu dại” (Truyền Ðạo 5:3). Nói nhiều sinh ra sự ngu dại! Ðây là lời khuyên chúng ta cần quan tâm và ghi nhớ.

Người ta thường nói các bà hay nói nhiều và hay nhiều chuyện. Phái nữ chúng ta không thích lời phê bình này nhưng khách quan mà nói, chúng ta phải nhận là lời phê bình này cũng có phần đúng. Dù có những ông nói nhiều nhưng thường thường các bà nói nhiều hơn vì phái nữ được Chúa ban cho khả năng diễn đạt tư tưởng bằng lời nói. Tiến sĩ Gary Chapman, trong quyển “Five Signs of a Loving Family” nói rằng, khi nghiên cứu về khả năng nói của hai phái tính, người ta cho biết, các bà có khả năng nói cao hơn các ông. Các ông mỗi ngày nói trung bình 12 ngàn 500 tiếng, trong khi đó các bà nói khoảng 25 ngàn tiếng.

Các bà sở dĩ nói nhiều hơn các ông vì các bà thích trò chuyện, tâm tình; thích chia xẻ với người khác những cảm nghĩ trong lòng; cũng có người thích phê bình đời sống của người khác hoặc góp ý khuyên lơn, ngay cả khi chẳng ai cầu hỏi ý kiến. Hy vọng phái nữ chúng ta không phiền lòng khi nghe lời phê bình là mình nói nhiều. Chúng ta cũng không vì thế mà không nói nữa, nhưng cần xét lại cách nói năng của mình và sửa đổi để lời phê bình đó không đúng nữa. Thánh Kinh cho biết: “Người khôn ngoan thường ít lời, kẻ sáng suốt hay bình tĩnh. Biết im lặng dại cũng thành khôn, biết hãm cầm miệng lưỡi được coi là sáng suốt” (Châm Ngôn 17:27-28, BDY).

Như đã nói ở trên, Lời Chúa dạy: “Hễ lắm lời vi phạm nào có thiếu, nhưng ai cầm giữ miệng mình là khôn ngoan.” Nguyên tắc này thật rõ ràng, dễ hiểu. Chúng ta không những đồng ý với lời dạy này mà có lẽ cũng từng có những kinh nghiệm đau thương vì tính nói nhiều của chính mình hay của người khác. Tác giả sách Châm Ngôn không chỉ cảnh cáo một lần nhưng nhiều lần về nguy hiểm của bệnh nói nhiều. Ông viết: “Kẻ canh giữ miệng mình giữ được mạng sống mình, nhưng kẻ nào hở môi quá bèn bị bại hoại” (13:3). Hoặc: “Trong các thứ công việc đều có ích lợi nhưng miệng nói nhiều chỉ dẫn đến sự thiếu thốn” (14:23). Nói nhiều không ích lợi nhưng còn đem lại nghèo khổ và tai hại. Song song với lời cảnh cáo đó, Kinh Thánh cũng dạy, nói ít không những đỡ nguy hiểm mà còn được kể là khôn ngoan: “Người nào kiêng lời nói mình có tri thức; còn người có tính ôn hàn là một người thông sáng. Khi nín lặng, dầu người ngu dại cũng được cầm bằng khôn ngoan; còn kẻ nào ngậm môi miệng mình lại được kể là thông sáng” (Châm Ngôn 17: 27-28). Người nói ít được xem là người hiểu biết và thông sáng; người ít lời thường là người khôn ngoan.

Nói chung, chúng ta thường thích nói hơn là yên lặng. Chúng ta thích nói lên ý kiến của mình, thành quả của mình, hoặc nói lên những sai sót của người khác và khuyên bảo người khác. Thật ra chúng ta cẩn thận và tế nhị khi sử dụng lời nói. Có những hoàn cảnh chúng ta cần yên lặng hơn là nói, bất cứ là nói một lời nào. Chẳng hạn như khi đứng trước những thất bại, mất mát hay niềm đau của bạn bè và người thân. Người tế nhị, ít lời cũng như người yên lặng trong những hoàn cảnh không nên nói được xem là khôn ngoan và được người chung quanh kính nể và tin cậy. Nói ít và chỉ nói khi đáng nói là điều rất khó đối với một số người. Chúng ta thường muốn nói nhiều với những người dưới mình và những người quá quen, quá gần với mình. Nhưng lời Kinh Thánh dạy không bao giờ sai: “Hễ lắm lời vi phạm nào có thiếu, nhưng ai cầm giữ miệng mình là khôn ngoan.”

Ðể kết thúc Trang Gia Ðình kỳ này, chúng tôi xin trích lại lời khuyên của Sứ đồ Phao-lô về nguyên tắc đối thoại: “Chớ có một lời dữ nào ra từ miệng anh em, nhưng khi đáng nói, hãy nói một vài lời lành, giúp ơn cho và có ích lợi cho kẻ nghe đến” (Ê-phê-sô 4:29). Theo lời dạy này, trước hết, chúng ta không nói lời dữ, là lời gây tổn thương hoặc khiến người nghe nản lòng. Thứ hai, chúng ta chỉ nói khi đáng nói; tức là nói đúng lúc, đúng chỗ. Và thứ ba, dù khi cần nói và đáng nói chúng ta cũng không nói nhiều nhưng chỉ nói một vài lời lành, hữu ích cho người nghe. Ðây thật là nguyên tắc chứa đựng đầy đủ mọi khía cạnh về đối thoại.

Minh Nguyên


	Hội Thánh Tin Lành Việt Nam - Giáo Hạt Việt Nam Hoa Kỳ
	Đối Thoại Trong Hôn Nhân
	Bài 9 – Nguyên Tắc Ðối Thoại (t.t.) Một bà vợ kia nói về chồng như sau: “Ðối với người ngoài, chồng tôi là một người hiền hòa, dễ dãi và vui tính. Ai cũng nói tôi có phước có ông chồng hiền lành nhưng thực tế không phải như vậy. Không ai nghe nơi chồng tôi những điều tôi nghe, không ai biết những điều tôi biết, vì thế ai cũng nghĩ là ông hiền và dễ thương. Tôi chia xẻ điều này vì tôi khổ quá mà không biết làm sao. Trong suốt mười lăm năm chung sống, tôi bị chồng hành hạ bằng lời nói thường xuyên. Mỗi khi vợ chồng có điều bất đồng ý kiến là chồng tôi cằn nhằn tôi suốt mấy tiếng đồng hồ liên tiếp. Có khi ông nói suốt cả đêm, rồi đến sáng ông đổ lỗi cho tôi, nói là vì tôi mà ông mất ngủ. Những bất đồng ý kiến giữa vợ chồng tôi thường bắt đầu là những chuyện nhỏ, không đáng gì cả, nhưng vì chồng tôi nổi giận nên thành lớn chuyện, nhưng lúc nào ông cũng nói vì tôi mà vợ chồng cãi nhau. Khi tôi tìm cách giải thích thì ông nạt, bảo tôi không được nói mà phải im lặng nghe ông nói. Và rồi ông nói khoảng 20 phút đến 2 tiếng đồng hồ, còn tôi phải yên lặng nghe, dù đang ban đêm hay ban ngày. Ông nhắc đi nhắc lại những chuyện ông đã nói nhiều lần và luôn luôn bảo là ông phải, còn tôi quấy. Tôi không muốn ly dị chồng nhưng nếu tiếp tục sống bên người chồng như thế này, không sớm thì muộn, tôi cũng sẽ bị bệnh tâm thần.” Ước mong rằng, là người tin Chúa và sống theo Lời Chúa dạy, không ai trong chúng ta dùng lời nói để “hành hạ” những người thân yêu đang sống bên cạnh chúng ta, như chồng của người đàn bà nói trên. Lời Chúa trong Kinh Thánh dạy rất nhiều về ảnh hưởng của lời nói và cách sử dụng lời nói. Trong các số Thông Công trước đây chúng tôi đã trình bày sáu nguyên tắc Kinh Thánh dạy sau đây: 1. Lời nói có sức mạnh rất lớn nên chúng ta cần cẩn thận khi sử dụng lời nói 2. Hãy giữ tâm trí trong sạch vì đó là nơi phát xuất tư tưởng và lời nói 3. Trong tiến trình đối thoại nghe quan trọng hơn nói 4. Lời nói thiếu suy nghĩ gây nhiều tai hại 5. Lời nói trong lúc nóng giận đưa đến nhiều điều tai hại 6. Lời nói êm nhẹ làm nguôi cơn giận và có tác dụng tốt Trong trang Gia Ðình kỳ này, chúng tôi sẽ trình bày hai nguyên tắc khác như sau: *7. Lời nói nhân từ đem lại an ủi và khích lệ* Lời nói nhân từ là những lời nói tử tế, có tính cách xây dựng. Ðây là những lời đem lại an ủi và khích lệ. Chung quanh chúng ta lúc nào cũng có những người cần được nghe những lời nói nhân từ. Thật ra, chính chúng ta cũng mong được nghe những lời nói nhân từ; nhưng vấn đề là, ít có người biết nói hay muốn nói những lời tốt đẹp và cần thiết đó. Kinh Thánh dạy rằng lời lành có ảnh hưởng tốt. Sách Châm Ngôn có những câu như sau: “Lưỡi hiền lành giống như một cây sự sống, song lưỡi gian tà làm cho hư nát tâm thần” và: “Sự buồn rầu ở nơi lòng người làm cho nao sờn nhưng một lời lành khiến lòng vui vẻ” (Châm Ngôn 15:4 & 12:25). “Lời lành như cây sự sống” và “lời lành khiến lòng vui vẻ.” Lời lành là những lời khiến người nghe được an ủi, khích lệ. Ai cũng thích người khác nói lời lành với mình nhưng chúng ta lại ít muốn nói lành với người khác, nhất là người thân trong gia đình. Ðó là bản tính ích kỷ của con người tội lỗi. Mark Twain, một nhà văn nổi tiếng của Hoa Kỳ đã nói: “Một lời khen có thể giúp tôi vui sống được hai tháng.” Một lời khích lệ có thể giúp một người vui sống trong hai tháng nhưng lắm khi cả năm chúng ta không được ai khích lệ một lời. Không những thế, có người cả đời chỉ chê bai, chỉ trích chứ không bao giờ nói lời khích lệ ai. Có người hỏi một tác giả nọ: “Theo ông thì những người nào cần được nghe lời khích lệ? Tác giả đó trả lời: “Khi một người còn thở là người đó còn cần được nghe những lời khích lệ.” Câu trả lời này cho thấy tất cả mọi người đều cần được người khác nói với mình những lời mang lại an ủi hay khích lệ. Với sức của Chúa và tình yêu của Ngài trong lòng, chúng ta có thể nói những lời nhân từ, mang lại an ủi, khích lệ cho người khác, nhất là những người thân yêu trong gia đình. Khi còn là người yêu của nhau, chúng ta dễ nói với nhau những lời ngọt ngào, nhưng khi đã là vợ chồng, sống bên nhau mỗi ngày và biết rõ khuyết điểm của nhau, chúng ta thường hay nói những lời làm tổn thương nhau. Xin Chúa giúp chúng ta quản trị lời nói, để chỉ nói những lời nhân từ, ân hậu, mang lại ích lợi cho người nghe, và tránh những lời độc hại, tàn ác, khiến tinh thần người nghe sụp đổ, tan nát. Sứ đồ Phao-lô khuyên: “Lời nói anh em phải có ân hậu theo luôn và nêm thêm muối, hầu cho anh em biết nên đối đáp với mỗi người là thể nào” (Cô-lô-se 4:6). “Lời nói ân hậu” là lời mà nghe xong nghĩ lại ta cảm thấy mát lòng, vì nó mang lại cho ta an ủi hay niềm vui. “Lời nói nêm thêm muối” là lời nói đậm đà, ngọt ngào, khiến người nghe thấy thoải mái, dễ chịu. Chúng ta cần tập nói những lời ân hậu để xây dựng mối quan hệ tốt đẹp với vợ, chồng, cha mẹ, con cái cũng như anh chị em trong gia đình. Là vợ chồng, chúng ta không cần nói lời ngọt ngào để chinh phục trái tim của nhau nhưng cần nói với nhau những lời nhân từ, ân hậu để giữ cho tình yêu của hai người luôn được đậm đà tươi mới. Trong lá thư gởi cho hội thánh tại Ê-phê-sô, sứ đồ Phao-lô khuyên: “Chớ có một lời dữ nào ra từ miệng anh em, nhưng khi đáng nói hãy nói một vài lời lành, giúp ơn cho và có ích lợi cho kẻ nghe đến” (Ê-phê-sô 4:29). Một lần nữa, chúng ta thấy lời lành là lời mang lại lợi ích cho người nghe. Những lời nói xây dựng, mang lại ân phúc thật là quý giá. Nếu vợ chồng lúc nào cũng nói lời ân hậu ngọt ngào với nhau thì gia đình êm ấm và hạnh phúc biết bao. Trái lại, nếu vợ chồng lúc nào cũng tố khổ nhau hay nói những lời khích bác cay đắng để làm đau lòng nhau, không sớm thì muộn, gia đình đó cũng tan nát, vì như Lời Chúa dạy, lời nói có thể làm cho sống nhưng cũng có thể phá hủy và giết chết. Lời nói có thể giết chết hay làm sống lại tình yêu, hy vọng và hạnh phúc của gia đình chúng ta. Có hai vợ chồng kia lấy nhau chưa được mười năm mà tình cảm vợ chồng đã bắt đầu phai nhạt. Mỗi khi nói chuyện là vợ chồng cãi nhau. Không những không nói lời ngọt ngào với nhau nhưng hầu như bàn đến chuyện gì là hai vợ chồng đều bất đồng ý kiến. Mỗi lần vợ chồng cãi nhau, người vợ buồn, khóc và vì thế bị mất ngủ thường xuyên. Một đêm nọ, người vợ không ngủ được vì nghĩ đến tính khó chịu và những lời nói cay nghiệt của chồng. Thao thức một hồi lâu, bỗng chị nghĩ: Nếu mình cứ nghĩ đến những điều không thích nơi chồng chắc mình sẽ thức luôn đến sáng, sao không nghĩ đến những điều tốt nơi chồng, ổng cũng có nhiều điều tốt lắm chứ? Và người vợ này bắt đầu nghĩ đến ưu điểm của chồng, những điều đã khiến chị đến với anh và yêu anh. Sau đó người vợ ra bàn ăn, lấy giấy viết xuống những điều đáng yêu nơi chồng, và ở cuối trang giấy, chị viết: “Em yêu anh vì những đặc điểm trên.” Người vợ bỏ tờ giấy đó trong phong bì rồi để vào cặp của chồng. Ngày hôm sau, người chồng từ sở gọi về cho vợ. Anh không nhắc gì đến mảnh giấy vợ để trong cặp nhưng anh nói chuyện rất vui vẻ. Anh nói rằng anh vẫn yêu chị như ngày nào và anh xin lỗi đã làm chị buồn trong thời gian gần đây. Chiều hôm đó về đến nhà, người chồng hăng hái lấy tờ giấy mà vợ đã ghi ưu điểm của anh, để vào cái khung hình và treo lên tường. Từ đó hai vợ chồng không còn cãi nhau hay giận nhau vô lý như trước nữa. Không những thế, người chồng còn hay viết “note” cho vợ, bày tỏ tình thương yêu và anh cũng tế nhị hơn trong cách cư xử. Người vợ thật vui mừng, không ngờ mình chỉ làm một việc nhỏ là nói lên ưu điểm của chồng mà nhờ đó tình yêu của hai người đã sống lại và gia đình được hạnh phúc. Ðây là điều thật đơn giản, dễ làm mà nếu bắt chước, tình cảm giữa chúng ta với người thân yêu sẽ sống lại hoặc được tươi mới hơn. *8. Nói nhiều sẽ vấp váp và lầm lỗi nhiều* Nhắc đến những người nói nhiều, có lẽ mỗi chúng ta đều có thể hình dung trong trí một người nào đó có tính nói nhiều mà chúng ta quen biết hoặc đang sống gần bên cạnh. Có thể người vợ hay người chồng của quý vị là người nói nhiều, cũng có thể ông cha hay bà mẹ của quý vị là người nói nhiều và quý vị thật khổ sở vì tính hay nói của người đó. Tuy nhiên, điều nguy hiểm nhất là, có thể chính chúng ta là người nói nhiều mà chúng ta không biết. Những người nói nhiều không bao giờ lắng nghe nên không biết là mình nói nhiều! Theo lời Kinh Thánh dạy, nói nhiều là điều không tốt và không ích lợi. Châm Ngôn 10:19 dạy: “Hễ lắm lời vi phạm nào có thiếu, nhưng ai cầm giữ miệng mình là khôn ngoan.” Theo lời dạy này, người nói nhiều sẽ có nhiều lầm lỗi trong khi đó người ít nói được kể là người khôn, vì biết giữ gìn miệng lưỡi, tránh cho mình những rắc rối không cần thiết. Nói nhiều thường đưa đến những lầm lỗi hay nguy hiểm sau đây: · Nói những lời thiếu suy nghĩ, là lời gây tai hại hơn là đem lại ích lợi. · Không biết lắng nghe hoặc ít chịu lắng nghe, vì thế không hiểu hoặc dễ hiểu lầm những gì người khác nói với mình. · Ít được lòng tin cậy của người chung quanh vì không kín miệng, khi biết chuyện của ai thường không thể giữ kín. · Hay khoe khoang về chính mình và thường nói xấu người khác. · Hay quên những gì mình đã nói và cũng ít khi nhớ những gì mình đã nghe. Sách Châm Ngôn trong Cựu Ước nhắc đi nhắc lại nhiều lần về tai hại của bệnh nói nhiều. Châm Ngôn 13:3 tác giả cho biết: “Kẻ canh giữ miệng mình, giữ được mạng sống mình, nhưng kẻ nào hở môi quá bèn bị bại hoại.” Người không cầm giữ được môi miệng và lời nói không những gây tai hại cho người khác nhưng cũng có thể đem họa cho chính mình. Châm Ngôn 14:23 nói rằng, “Trong các thứ công việc đều có ích lợi, nhưng miệng nói nhiều chỉ dẫn đến sự thiếu thốn.” Ðiều này trong thực tế thật đúng. Trong các công việc chúng ta làm hằng ngày, dù là việc liên quan đến ngành nghề hay việc trong nhà, chúng ta thấy làm nhiều thì đem lại ích lợi nhiều. Riêng nói nhiều không những không có lợi mà còn có thể đưa đến tai hại hay thiếu thốn. Cũng có những người nói nhiều mà làm ít hoặc không làm gì cả, vì thế không xong việc, không mang lại ích lợi và lắm khi còn làm hỏng việc nữa. Có một điều lạ là những người nói nhiều thường nói to và nói luôn miệng. Có người nói nhiều nhưng vui tính, nói những chuyện vô thưởng vô phạt. Nhưng có những người nói nhiều mà lại khó tính, hay dò xét người khác để phê bình, chỉ trích hoặc thích xen vào việc riêng tư của người khác. Tuy nhiên, dù là người khó tính hay vui tính, nếu nói nhiều chúng ta sẽ không kiểm soát được lời nói của mình vì thế sẽ không tránh được những lúc lỡ lời, nói những lời không đáng nói hoặc không nên nói. Thánh Gia-cơ cho biết: “Chúng ta thảy đều vấp phạm nhiều cách lắm. Nếu có ai không vấp phạm trong lời nói mình ấy là người trọn vẹn, hay hãm cầm cả mình” (Gia-cơ 3:2). Bản Dịch Mới, dịch câu này như sau: “Tất cả chúng ta đều vấp phạm nhiều cách. Ai không vấp phạm trong lời nói mới là người toàn hảo, có khả năng kềm chế cả thân thể.” Theo lời dạy này, khi chúng ta kiểm soát được lời nói là chúng ta thật sự kiểm soát được chính mình. Vua Sa-lô-môn cũng viết: “Hễ nhiều sự lo lắng ắt sinh ra chiêm bao, còn nhiều lời thì sinh ra sự ngu dại” (Truyền Ðạo 5:3). Nói nhiều sinh ra sự ngu dại! Ðây là lời khuyên chúng ta cần quan tâm và ghi nhớ. Người ta thường nói các bà hay nói nhiều và hay nhiều chuyện. Phái nữ chúng ta không thích lời phê bình này nhưng khách quan mà nói, chúng ta phải nhận là lời phê bình này cũng có phần đúng. Dù có những ông nói nhiều nhưng thường thường các bà nói nhiều hơn vì phái nữ được Chúa ban cho khả năng diễn đạt tư tưởng bằng lời nói. Tiến sĩ Gary Chapman, trong quyển “Five Signs of a Loving Family” nói rằng, khi nghiên cứu về khả năng nói của hai phái tính, người ta cho biết, các bà có khả năng nói cao hơn các ông. Các ông mỗi ngày nói trung bình 12 ngàn 500 tiếng, trong khi đó các bà nói khoảng 25 ngàn tiếng. Các bà sở dĩ nói nhiều hơn các ông vì các bà thích trò chuyện, tâm tình; thích chia xẻ với người khác những cảm nghĩ trong lòng; cũng có người thích phê bình đời sống của người khác hoặc góp ý khuyên lơn, ngay cả khi chẳng ai cầu hỏi ý kiến. Hy vọng phái nữ chúng ta không phiền lòng khi nghe lời phê bình là mình nói nhiều. Chúng ta cũng không vì thế mà không nói nữa, nhưng cần xét lại cách nói năng của mình và sửa đổi để lời phê bình đó không đúng nữa. Thánh Kinh cho biết: “Người khôn ngoan thường ít lời, kẻ sáng suốt hay bình tĩnh. Biết im lặng dại cũng thành khôn, biết hãm cầm miệng lưỡi được coi là sáng suốt” (Châm Ngôn 17:27-28, BDY). Như đã nói ở trên, Lời Chúa dạy: “Hễ lắm lời vi phạm nào có thiếu, nhưng ai cầm giữ miệng mình là khôn ngoan.” Nguyên tắc này thật rõ ràng, dễ hiểu. Chúng ta không những đồng ý với lời dạy này mà có lẽ cũng từng có những kinh nghiệm đau thương vì tính nói nhiều của chính mình hay của người khác. Tác giả sách Châm Ngôn không chỉ cảnh cáo một lần nhưng nhiều lần về nguy hiểm của bệnh nói nhiều. Ông viết: “Kẻ canh giữ miệng mình giữ được mạng sống mình, nhưng kẻ nào hở môi quá bèn bị bại hoại” (13:3). Hoặc: “Trong các thứ công việc đều có ích lợi nhưng miệng nói nhiều chỉ dẫn đến sự thiếu thốn” (14:23). Nói nhiều không ích lợi nhưng còn đem lại nghèo khổ và tai hại. Song song với lời cảnh cáo đó, Kinh Thánh cũng dạy, nói ít không những đỡ nguy hiểm mà còn được kể là khôn ngoan: “Người nào kiêng lời nói mình có tri thức; còn người có tính ôn hàn là một người thông sáng. Khi nín lặng, dầu người ngu dại cũng được cầm bằng khôn ngoan; còn kẻ nào ngậm môi miệng mình lại được kể là thông sáng” (Châm Ngôn 17: 27-28). Người nói ít được xem là người hiểu biết và thông sáng; người ít lời thường là người khôn ngoan. Nói chung, chúng ta thường thích nói hơn là yên lặng. Chúng ta thích nói lên ý kiến của mình, thành quả của mình, hoặc nói lên những sai sót của người khác và khuyên bảo người khác. Thật ra chúng ta cẩn thận và tế nhị khi sử dụng lời nói. Có những hoàn cảnh chúng ta cần yên lặng hơn là nói, bất cứ là nói một lời nào. Chẳng hạn như khi đứng trước những thất bại, mất mát hay niềm đau của bạn bè và người thân. Người tế nhị, ít lời cũng như người yên lặng trong những hoàn cảnh không nên nói được xem là khôn ngoan và được người chung quanh kính nể và tin cậy. Nói ít và chỉ nói khi đáng nói là điều rất khó đối với một số người. Chúng ta thường muốn nói nhiều với những người dưới mình và những người quá quen, quá gần với mình. Nhưng lời Kinh Thánh dạy không bao giờ sai: “Hễ lắm lời vi phạm nào có thiếu, nhưng ai cầm giữ miệng mình là khôn ngoan.” Ðể kết thúc Trang Gia Ðình kỳ này, chúng tôi xin trích lại lời khuyên của Sứ đồ Phao-lô về nguyên tắc đối thoại: “Chớ có một lời dữ nào ra từ miệng anh em, nhưng khi đáng nói, hãy nói một vài lời lành, giúp ơn cho và có ích lợi cho kẻ nghe đến” (Ê-phê-sô 4:29). Theo lời dạy này, trước hết, chúng ta không nói lời dữ, là lời gây tổn thương hoặc khiến người nghe nản lòng. Thứ hai, chúng ta chỉ nói khi đáng nói; tức là nói đúng lúc, đúng chỗ. Và thứ ba, dù khi cần nói và đáng nói chúng ta cũng không nói nhiều nhưng chỉ nói một vài lời lành, hữu ích cho người nghe. Ðây thật là nguyên tắc chứa đựng đầy đủ mọi khía cạnh về đối thoại. Minh Nguyên

Đối Thoại Trong Hôn Nhân