“Hai người hơn một , vì họ sẽ được công giá tốt về công việc mình.  Nếu người này sa ngã thì người kia sẽ đỡ bạn mình lên; nhưng khốn thay cho kẻ ở một mình mà sa ngã, không có ai đỡ mình lên”  (Truyền Đạo 4: 9,10)

Vào cái thời điểm thơ ấu xa xôi nhất tôi còn nhớ là những buổi sáng tinh mơ khi cha tôi vào phòng anh em tôi, bật đèn, kéo mền, nói oang oang, “Giờ này mà chúng bay còn ngủ?  Hết nửa ngày rồi!” Thật ra lúc đó mới có bảy giờ sáng mà tám giờ rưỡi mới học, trường thì ba bước là tới.  Nhưng lý luận với cha tôi vô ích.  Đối với ông ngủ quá giờ đó chỉ có một lý do duy nhất là biếng nhác, và ông trưng dẫn Kinh Thánh, “ngủ một chút, chợp mắt một chút, khoanh tay nằm một chút thì sự nghèo khổ của con sẽ đến như kẻ đi rảo, và sự thiếu thốn của con áp tới như người cầm binh khí” (Châm Ngôn 6: 10, 11).

Cha tôi làm việc suốt 30 năm trong một nhà máy, không sót ngày nào, cho đến khi bác sĩ chẩn đoán ông bị ung thư và buộc phải nghỉ hưu.  Ông thuộc loại người đa năng, nghề nào cũng thông, hồ, mộc, điện, ống nước, máy móc, xây cất, trồng cây, làm vườn… Dường như không có việc gì trong nhà ông không biết làm, mà khi đã bắt tay vào, ông luôn luôn hoàn tất và kết thúc bằng “câu ca,” “Đấy, phải làm như thế mới được!” Giấc mơ của cha tôi là tự tay cất một ngôi nhà cho gia đình, nhưng trở ngại chính là  không đủ tiền.  Xe “mới” của chúng tôi luôn luôn là xe đã qua một hai đời chủ, nhưng tất nhiên vẫn là “cũ người nhưng mới ta!”

Cha mẹ tôi đã nuôi anh em chúng tôi học xong đại học, mua và trả xong hai căn nhà.   Không bao giờ chúng tôi thiếu cái ăn cái mặc.  Nơi chúng tôi ở cũng là căn nhà gọn, sạch, tươm tất nhất khu xóm, nhưng cha tôi không bao giờ thực hiện được giấc mơ cất nhà.

Khi tôi ở tuổi 35, có vợ và hai con  thì chúng tôi quyết định xây nhà.  Hiển nhiên việc này sẽ là cột mốc rất vinh quang trong lịch sử gia đình!  Tôi tốt nghiệp đại học với bằng cao học, có gia đình, có con cái và bây giờ tự cất nhà!

Chúng tôi đã qua giai đoạn sơ khởi hoàn tất bản vẽ và bây giờ là lúc tìm nhà thầu thích hợp thực hiện công trình.  Tôi không bao giờ quên ngày tôi thông báo cho cha quyết định đó. Tôi hãnh diện mường tượng ra gương mặt ông sáng lên, gật gù đắc chí nghe tôi trình bày kế hoạch.  Nhưng thực tế lại không đúng như điều tôi nghĩ. 

Năm đó cha tôi đã 65 tuổi và vừa phục hồi sau đợt tấn công thứ  nhì của bệnh ung thư.  Ông đang ngồi trong bếp, nghe tôi nói xong, lẳng lặng nhìn lên buông một câu như phán quyết của quan toà, “Ba thấy con không bao giờ nên làm việc này!”  Tôi nhận gáo nước lạnh hoàn toàn bất ngờ!  Mà cũng lạ thật, tôi dự định xây một ngôi nhà là điều chính cha tôi từng ấp ủ, tại sao ông lại không ủng hộ?  Tôi đứng chết trân, lắp bắp hỏi lý do ông phản đối.  Cha tôi khẳng định, “Thứ nhất, con không có đủ tiền. Thứ hai, con không biết nghề, và thứ ba, ba già rồi, lại đau, không giúp được!” Tất nhiên là tôi không thể đồng ý với ông, bảo rằng tôi vẫn tiến hành xây nhà dù có được ông “chúc phước” hay không.   Đó là câu trả lời ngạo nghễ của một gã trật búa, không biết đóng đến một cái đinh!

Cha tôi bảo rằng tôi không có kinh nghiệm cất nhà mà thật ra cất nhà mới chỉ là phân nửa công tác.  Còn hàng triệu công việc khác phải làm hiển nhiên tôi chưa hề nghĩ đến.  Ông bảo rằng ngay cả ông cũng phải mất mười năm mới làm xong căn nhà ông muốn xây dựng.  Cũng may mẹ tôi ôn hoà hơn, bảo rằng nếu tôi muốn thì cứ việc làm và bà chúc tôi may mắn.

Tôi đến ngân hàng vay tiền và khởi sự tìm nhà thầu nhưng quả nhiên ngay sau đó, tôi phải thú nhận đã phạm sai lầm.  Số tiền ngân hàng cho vay không đủ, còn thiếu ba nghìn đô la nữa mới ký được hợp đồng xây cất.  Thế là tôi đã phải khăn gói quả mướp đến mượn cha tôi, cam kết trả lại theo mọi điều kiện của ông.  Cha tôi cũng vẫn ngồi ở cái bàn nhỏ trong bếp, tay cầm tách cà phê.  Ông nói với mẹ tôi, người quản lý tài chánh gia đình, “Bà lấy cho thằng Tom năm nghìn.”  Tôi tưởng ông nghe lầm nên nhắc lại, “Con mượn ba nghìn thôi!”  Cha tôi bảo ông không nghe lầm mà chính tôi mới là đứa hiểu lầm.  Ông đã biết trước thế nào tôi cũng thiếu nên đã bàn với mẹ tôi và ông bà quyết định cho tôi năm nghìn để giúp chúng tôi trong bước đầu.

Tôi đứng yên, qua làn nước mắt ràn rụa, nhìn thấy cha tôi cặm cụi trong suốt 30 năm đem tiền ki cóp hỗ trợ thằng con trai mộng lớn mà ít tiền. 

Nhưng nan đề của chúng tôi từ lúc đó mới chỉ là bước đầu.  Nhà thầu khởi công vào tháng hai, trong khi cả tôi và vợ tôi đều đi dạy học, không ai có mặt trong ngày để theo dõi diễn tiến công việc cho nên tôi lại làm điều tôi vẫn thường làm: đi kiếm “ông già” để nhờ giám sát!   Thế là “tự nhiên” công trường xây nhà của tôi có đốc công riêng, tốt cho tôi nhưng thê thảm cho thợ và nhà thầu. Bất cứ chỗ nào không hoàn chỉnh, ông bắt tháo ra làm lại từ đầu. Cha tôi trở thành nỗi kinh hoàng cho đám thợ và khi họ dọa nghỉ làm, tôi chỉ cần nhắc cho họ biết chính “ông già” là người trả lương chứ không phải tôi!   Thế là mọi người lại xông vào làm hăng hái hơn, nhanh hơn và cẩn thận hơn cho đến ngày lãnh lương.

Nhưng nan đề của tôi đâu đã hết một khi hết tiền. “Công trường xây dựng” vắng thợ dần và cho đến khi người thợ cuối cùng đội nón ra đi thì căn nhà lý tưởng của tôi mới chỉ hoàn tất được có ba phần tư.  Đêm hôm đó tôi ngủ trong căn nhà mới nhưng chưa làm xong.  Con cái tôi đã đi ngủ từ lâu.  Vợ tôi cũng vậy, đã thiếp đi vì nhọc mệt.  Tôi nằm đó, thao thức suốt đêm tự hỏi, “Bây giờ phải làm gì, không còn tiền, lại không có tay nghề!”  Đúng bảy giờ sáng, tôi nghe tiếng xe hơi chạy trên sân trải sỏi và ánh đèn xe chiếu vào cửa sổ phòng ngủ.  Tôi để nguyên quần áo ngủ, phóng ra khỏi giường nhảy ba bước xuống lầu mở cửa nhà xe.  Cha tôi đứng đó đội mũ phớt, cao lớn hơn bình thường đang mở cốp chiếc xe mới của ông, lôi ra đủ loại dụng cụ, búa, kềm, quốc, xẻng, máy cưa… Tôi đi chân không, đứng yên như tượng, ông nhìn tôi nói, “Giờ này chúng bay còn ngủ? Hết nửa ngày rồi! Còn bao nhiêu việc phải làm!” Tôi vẫn đứng đó nghẹn ngào, nước mắt từ từ lăn xuống má. Tôi thấy nỗi lo đêm qua tan biến trong sự hiện diện của “ông già.”  Bây giờ thì tôi tin rằng tôi sẽ không phải sống mãi trong một căn nhà xây cất dở dang!  Tôi biết rồi mọi việc sẽ xong khi có bàn tay của cha tôi nhập cuộc.  Những lúc tôi cần hơn hết đều có mặt cha tôi!

Năm năm sau, ngôi nhà mới của chúng tôi hoàn chỉnh từ trong ra ngoài, tất cả ba tầng với vườn cây cảnh phía trước và phía sau.  Ba tôi không bỏ một ngày làm việc ở nhà tôi trong suốt năm năm. Ông là một người cha cương quyết, quả cảm, chịu khó và yêu thương chưa từng có.  Tôi hy vọng ông sẽ sống mãi mà nếu không, tôi biết có thể tìm gặp ông ở đâu.  Tôi tin rằng lúc đó ông đang sửa cổng thiên đàng.

Tom Suriano

“My Father”

Hảo Minh lược dịch