Phụ Nữ Trong Kinh Thánh

Giê-sa-bên (Bài 1)

Trong trang này, chúng ta đã học về đời sống một số phụ nữ, tuy có vài khuyết điểm và lỗi lầm, nhưng hầu hết là những người có đức tin nơi Chúa, nêu nhiều gương sáng cho chúng ta noi theo. Ðể thay đổi, kể từ bài này, kính mời quý vị cùng nhìn vào đời sống một người đàn bà không mấy tốt đẹp. Nói đúng hơn, đây là người phụ nữ gian ác, xấu xa nhất mà Kinh Thánh nhắc đến. Chúng ta nhìn vào cuộc đời bà để: (1) Thấy những tội lỗi kinh khiếp mà một phụ nữ không kính sợ Chúa có thể phạm. (2) Nhắc nhở chúng ta cẩn thận giữ mình để không ngã vào những tội lỗi tương tự.

Người phụ nữ đó là hoàng hậu Giê-sa-bên, vợ A-háp, vua nước Y-sơ-ra-ên. Nếu chưa bao giờ nghe về bà, quý vị sẽ thấy loạt bài này có nhiều điều lý thú. Hoàng hậu Giê-sa-bên được nhắc đến trong Thánh Kinh Cựu Ước, trong các sách sau đây: I Các Vua chương 16, 18, 19, 21 và II Các Vua chương 19. Qua những chi tiết ghi trong các sách này, chúng ta biết được nhiều điều về bà.

Ý Nghĩa Tên Giê-sa-bên

Tên Giê-sa-bên mang ý nghĩa "trong sạch, không can dự vào những quan hệ tình dục bất chính," cũng có thể có nghĩa "đoan trang, vừa phải, chừng mực." Tên Giê-sa-bên có ý nghĩa hay và đẹp như thế nhưng từ xưa đến nay, không ai muốn lấy tên này đặt cho con vì hoàng hậu Giê-sa-bên là một người xấu xa, hoàn toàn trái ngược với cái tên tốt đẹp mà cha mẹ đã đặt cho bà.

Quan Hệ Gia Ðình và Ảnh Hưởng của Gia Ðình

Sách I Các Vua 16:31 ghi: "Giê-sa-bên, con gái Ết-ba-anh, vua dân Si-đôn." Như vậy, Giê-sa-bên là công chúa, con vua Ty-rơ và Si-đôn. Ông Ết-ba-anh, thân sinh của bà Giê-sa-bên không những là vua nhưng cũng là thầy tế lễ của tà thần Ba-anh. Tên Ết-ba-anh có nghĩa là người của thần Ba-anh. Cái tên này cho thấy cha Giê-sa-bên là người sùng kính tà thần Ba-anh hoặc là đã được cha mẹ biệt riêng cho tà thần Ba-anh. Người Si-đôn cũng gọi là người Phê-ni-xi. Người Phê-ni-xi là một sắc dân đặc biệt trong thế giới cổ xưa, sống gần bờ biển nên giỏi về chài lưới nhưng là một dân tộc thờ hình tượng. Ðối với người Si-đôn, Ðức Chúa Trời không phải là Ðấng Toàn Năng, đã tạo dựng nên vũ trụ, muôn loài, nhưng chỉ là một vị thần riêng của người Y-sơ-ra-ên mà thôi.

Thần tượng chính của dân Si-đôn là Ba-anh và Át-tạt-tê. Giê-sa-bên là con gái một vị vua trong một nước thờ hình tượng, ông vua đó lại là thầy tế lễ cao nhất của tà giáo ghê tởm này, nên bà chịu ảnh hưởng sâu đậm của cha mẹ. Chính vì thế, bà Giê-sa-bên cũng là một tín đồ sùng bái Ba-anh, một thần tượng xấu xa, ghê tởm của người Si-đôn lúc bấy giờ.

Hôn Nhân của A-háp và Giê-sa-bên

A-háp, vua Y-sơ-ra-ên, gặp Giê-sa-bên tại đâu, trong trường hợp nào, Thánh Kinh không cho biết. Tuy nhiên, Thánh Kinh có lời phê bình như sau về cuộc hôn nhân của A-háp và Giê-sa-bên. I Các Vua chương 19 ghi: "A-háp, con trai Ôm-ri, làm điều ác trước mặt Ðức Giê-hô-va hơn hết thảy các người tiền bối mình. Vả người lấy sự bắt chước theo tội lỗi của Giê-rô-bô-am, con trai Nê-bát, làm nhỏ mọn, nên người đi lấy Giê-sa-bên, con gái Ết-ba-anh, vua dân Si-đôn mà làm vợ; người cũng đi hầu việc Ba-anh và thờ lạy nó" (c 30-31).

Theo lịch sử, vua A-háp đã cưới Giê-sa-bên với một mục đích chính trị. Ðó là để chứng tỏ sự giao hảo giữa người Ty-rơ và người Y-sơ-ra-ên, là mối giao hảo mà Ôm-ri, vua cha của A-háp đã cố gắng đạt được để dân thành Ða-mách không quấy nhiễu người Y-sơ-ra-ên. Hôn nhân này được đôi bên đồng ý với một điều kiện: công chúa Giê-sa-bên khi về nhà chồng, là nước Y-sơ-ra-ên, được tiếp tục thờ Ba-anh. Ðây là một lỗi lầm lớn của A-háp.

Giê-sa-bên Ðem Tà Thần Ba-anh Vào Y-sơ-ra-ên

Khi cưới Giê-sa-bên, vua A-háp đồng ý cho bà tiếp tục thờ tà thần Ba-anh nên bà đã tự do dựng đền thờ và hình tượng trong cung điện Y-sơ-ra-ên. Không những thế, vì A-háp là một ông vua nhu nhược nên Giê-sa-bên còn buộc chồng, vốn là con dân của Ðức Chúa Trời, xây cho bà miễu thờ và hình tượng tà thần. Thánh Kinh ghi: "Người (vua A-háp) lập một bàn thờ cho Ba-anh tại trong miễu của Ba-anh mà người đã cất tại Sa-ma-ri. A-háp cũng dựng lên một hình tượng Át-tạt-tê. Vậy A-háp làm nhiều điều ác, chọc giận Giê-hô-va Ðức Chúa Trời của Y-sơ-ra-ên, hơn các vua Y-sơ-ra-ên trước mình" (I Các Vua 16:32, 33).

Vì ảnh hưởng của người vợ ngoại đạo, A-háp đã cho xây miễu thờ và dựng tượng tà thần trên các nơi cao trong nước và tại kinh đô Sa-ma-ri. A-háp còn chiều ý Giê-sa-bên, xây một đền thờ thật vĩ đại cho thần mặt trời tại Sa-ma-ri để cho 450 thấy tư tế của Ba-anh. Ngoài ra còn có 400 thầy tư tế của Át-tạt-tê được ở trong cung vua, được ăn cùng bàn với hoàng hậu Giê-sa-bên.

Chi tiết này được ghi trong sách I Các Vua chương 18, khi quan Áp-đia của A-háp đi gặp Ê-li, là tiên tri của Ðức Chúa Trời, vị tiên tri nhắn với vua A-háp: "Chẳng phải tôi làm rối loạn Y-sơ-ra-ên đâu; bèn là vua và nhà cha vua, bởi vì vua đã bỏ điều răn của Ðức Giê-hô-va và đã tin theo thần Ba-anh. Vậy bây giờ vua hãy sai người đi nhóm cả Y-sơ-ra-ên, với 450 tiên tri của Ba-anh và 400 tiên tri của Át-tạt-tê, ăn tại bàn Giê-sa-bên, khiến họ đến cùng tôi trên núi Cạt mên" (c.18, 19).

Giê-sa-bên không những đem tà giáo vào đất nước của chồng, bắt triều đình Y-sơ-ra-ên phải nuôi gần một ngàn thầy tế lễ cho tà thần, mà còn bách hại và giết chết các tiên tri của Ðức Chúa Trời. I Các Vua 18:4 chép: "A-háp sai gọi Áp-đia là quan gia tể mình–Áp-đia rất kính sợ Ðức Giê-hô-va, khi Giê-sa-bên diệt hết các đấng tiên tri của Ðức Giê-hô-va thì Áp-đia có đem một trăm đấng tiên tri đi giấu trong hai hang đá, mỗi hang năm mươi người, dùng bánh và nước mà nuôi họ."

Qua những phân đoạn Kinh Thánh vừa kể, chúng ta biết sơ lược về bà Giê-sa-bên như sau: Bà là con gái vua Si-đôn, là tín đồ trung thành của tà thần Ba-anh và không kính sợ Ðức Chúa Trời. Bà là người có nhiều cao vọng nên khi biết chồng vốn tính nhu nhược, bà đã lợi dụng cơ hội, buộc chồng xây miễu và làm hình tượng Ba-anh cho mình. Bà đã dựa vào quyền thế của chồng để khuynh đảo nếp sống và sự thờ phượng của người Y-sơ-ra-ên, gây rối loạn và khó khăn cho cả nước. Tất cả những điều này đã xảy ra vì hai lý do: (1) Vì vua A-háp bỏ điều răn và luật lệ của Chúa, lập gia đình với người ngoại đạo, cho việc thờ cúng hình tượng không có gì là nghiêm trọng. (2) Vì bà Giê-sa-bên không kính sợ Ðức Chúa Trời, không vâng phục chồng nhưng lấn quyền chồng. Chính vì thế mà dân tộc Y-sơ-ra-ên đã phải điêu đứng trong bao nhiêu năm, hằng trăm người hầu việc Chúa bị giết hại.

Tâm Tính Giê-sa-bên

Bây giờ chúng ta sẽ cùng nhìn vào những chi tiết Thánh Kinh ghi để biết tánh tình Giê-sa-bên như thế nào. Tuy Thánh Kinh không mô tả rõ ràng nhưng qua hành động, lời nói và những việc bà làm chúng ta có thể biết được tánh tình của bà như sau:

Nói chung, Giê-sa-bên là một người đàn bà cứng rắn, hung dữ và tàn ác. Bà cũng là người mưu mô, giỏi tính toán để thu lợi cho mình. Vì không kính sợ Chúa và không tôn trọng điều răn của Chúa, bà đã phạm đủ mọi tội ác miễn được việc mình, theo tính toán ích kỷ của mình. Về mặt luân lý và đạo đức, Giê-sa-bên là người vô đạo đức, xem thường luân lý. Tuy Kinh Thánh không nói gì về sắc đẹp của bà nhưng có lẽ bà là một người sắc sảo và có sức quyến rũ đến nỗi A-háp, vua Y-sơ-ra-ên, đã say mê đến độ để cho bà điều khiển, lấn quyền và thao túng mọi mặt.

Kinh Thánh không nhắc đến một tính tốt nào của người đàn bà này, dù chỉ là một điểm nhỏ. Chúng ta có thể nói, bà Giê-sa-bên là người thông minh, có nhiều tài, nhưng bà đã để cho ma quỷ và quyền lực tối tăm sử dụng trí thông minh tài giỏi đó để chống nghịch Chúa, hại người lành, và làm những việc tàn ác, thỏa mãn cái tôi kiêu ngạo và ích kỷ của bà. Bây giờ mời quý vị cùng nhìn vào chi tiết về những đặc điểm vừa kể nơi bà Giê-sa-bên.

1. Giê-sa-bên là người sùng bái tà thần, chống nghịch Ðức Chúa Trời

Dù Giê-sa-bên là người tàn ác nhưng điều nguy hiểm hơn hết nơi bà là về mặt tôn giáo, vì bà là người sùng mộ tà thần Ba-anh và Át-tạt-tê. Bà không tôn kính Ðức Chúa Trời của Y-sơ-ra-ên mà còn muốn tiêu diệt đức tin của con dân Chúa để đem tà thầnvào thế chỗ của Chúa trong nước Y-sơ-ra-ên. Bà Giê-sa-bên kiêu ngạo và phạm thượng đến độ bà dám chống nghịch Ðức Chúa Trời, giết chết các tiên tri của Chúa và bách hại toàn thể con dân Chúa.

Có thể nói, tà thần Ba-anh không có một tín đồ nào sùng bái nó mãnh liệt như Giê-sa-bên. Nói đến việc sùng bái Ba-anh và Át-tạt-tê, trong cả lịch sử của Kinh Thánh, không ai có thể sánh với Giê-sa-bên. Không những bà say mê sùng bái tà thần mà còn làm đủ mọi cách để có thể phát huy và phổ biến tà giáo đó.

2. Giê-sa-bên là người có nhiều tham vọng

Dù được tự do thờ thần Ba-anh trong cung điện vua Y-sơ-ra-ên, tức là trong giới hạn của nhà chồng, Giê-sa-bên vẫn không vừa lòng. Bà muốn khắp nơi trong nước Y-sơ-ra-ên đều có hình tượng các tà thần của bà. Mục tiêu của bà là làm sao để cả dân Do Thái bỏ Chân Thần là Ðức Chúa Trời để thờ tà thần Ba-anh và Át-tạt-tê. Ðây là tham vọng quá lớn đối với một người đàn bà đã từ giã quê hương, đi lấy một người chồng ngoại quốc, trong một đất nước xa lạ.

A-háp không những hèn yếu, nhu nhược mà còn không kính sợ Ðức Chúa Trời, chính ông là người đầu tiên bị Giê-sa-bên xui giục bỏ Chúa thờ tà thần. Kinh Thánh chép: "A-háp, con trai Ôm-ri làm điều ác trước mặt Ðức Giê-hô-va hơn hết thảy các người tiền bối mình... Người lấy Giê-sa-bên, con gái Ết-ba-anh, vua dân Si-đôn mà làm vợ, người cũng đi hầu việc Ba-anh và thờ lạy nó. Người lập một bàn thờ cho Ba-anh tại trong miễu của Ba-anh mà người đã cất tại Sa-ma-ri. A-háp cũng dựng lên một hình tượng Át-tạt-tê. Vậy A-háp làm nhiều điều ác, chọc giận Giê-hô-va hơn các vua Y-sơ-ra-ên trước mình" (I Các Vua 16: 30 33)

A-háp không những cho phép vợ đem hình tượng tà thần vào cung điện Y-sơ-ra-ên, là nơi thuộc về Chúa, để thờ lạy, mà còn chiều ý vợ, cho xây cất miễu và hình tượng của Ba-anh và Át-tạt-tê, là những thần tượng Chúa vô cùng gớm ghiếc. Hai chỗ thờ tự lớn mà A-háp cho xây là đền miễu tại Sa-ma-ri, có 450 thầy tế lễ của Ba-anh và miễu tại Gít-rê-ên, có 400 tiên tri của Át-tạt-tê.

Lòng sùng mộ tà giáo một cách quá khích và với bản tính tàn ác, sẵn sàng đàn áp người khác để đạt mục tiêu của mình, Giê-sa-bên đã gần như thành công trong mưu mô tiêu diệt đức tin của con dân Chúa trong Y-sơ-ra-ên, thay vào đó tà thần Ba-anh. Có người đã coi Giê-sa-bên là người bách hại đạo Chúa đầu tiên trong lịch sử loài người. Nói như thế thật cũng không phải là quá.

3. Giê-sa-bên không tôn trọng người hầu việc Chúa

Vì các tà thần của Giê-sa-bên mà việc thờ cúng tà thần, mê tín dị đoan và tình trạng đạo đức suy đồi tràn ngập cả nước Y-sơ-ra-ên. Trong lúc đó, Ðức Chúa Trời đã dấy lên một anh hùng cho dân Ngài, đó là tiên tri Ê-li. Kinh Thánh ghi rằng một ngày kia, vâng lời Chúa truyền, tiên tri Ê-li đến gặp vua A-háp và nói: "Ta đứng trước mặt Giê-hô-va Ðức Chúa Trời của Y-sơ-ra-ên hằng sống mà thề rằng, mấy năm về sau đây, nếu ta chẳng nói, chắc sẽ không có sương, cũng không có mưa" (I Các Vua 17:1). Vì lời tuyên bố đó, cả nước Y-sơ-ra-ên và vùng lân cận đã bị hạn hán suốt ba năm rưỡi. Sau đó, tiên tri Ê-li lại xuất hiện, thách thức quyền năng của tà thần Ba-anh qua 850 tiên tri của nó với quyền năng của Ðức Chúa Trời toàn năng. Cuối cùng, Ðức Chúa Trời đã thắng, các tiên tri tà thần bị tiêu diệt hoàn toàn. Câu chuyện lịch sử này được ghi lại trong sách I Các Vua chương 18.

Tuy nhiên, khi hoàng hậu Giê-sa-bên hay tin tiên tri Ê-li đã thắng các tiên tri của bà, bà ta nổi giận và thề sẽ giết tiên tri Ê-li và những người theo ông. I Các vua 19:1-2 ghi như sau: "A-háp thuật lại cho Giê-sa-bên mọi điều Ê-li đã làm, và người đã dùng gươm giết hết thảy tiên tri Ba-anh làm sao. Giê-sa-bên bèn sai một sứ giả đến Ê-li mà nói rằng: Nếu ngày mai trong giờ này, ta không xử mạng sống ngươi như mạng sống của một người trong chúng nó, nguyện các thần đãi ta cách nặng nề."

Một lần nữa, hành động và lời nói của Giê-sa-bên cho thấy bà là người theo tà thần một cách mù quáng. Bà không nhìn thấy những hành động tàn ác của bà đối với con dân Chúa và người hầu việc Chúa nhưng bà chỉ muốn đạo của bà và người của bà phải hơn tất cả mọi người khác, kể cả người của Ðức Chúa Trời. Tội nghiệp tiên tri Ê-li, ông có thể đứng trước 850 tiên tri Ba-anh, thách thức tà thần của họ và Chúa đã giúp ông chiến thắng nhưng khi nghe lời đe dọa của Giê-sa-bên, người đàn bà gian ác nổi tiếng, tiên tri Ê-li đã mất tinh thần, chạy trốn và xin Chúa cất mạng sống ông đi. Ðiều này cho thấy bà Giê-sa-bên là một người thật là kinh khủng, ai nghe đến tên cũng phải khiếp sợ.

Bà Giê-sa-bên là người giỏi và có đức tin mạnh mẽ, nhưng điều đáng tiếc là bà đã đặt đức tin sai chỗ. Bà tôn thờ tà thần thay vì tôn thờ Ðức Chúa Trời là Ðấng đã tạo dựng nên bà. Vì đặt đức tin vào một đối tượng sai lầm, Giê-sa-bên đã trở thành công cụ của ma quỷ và quyền lực tối tăm. Bà đã bị ma quỷ dùng để tàn hại con dân Chúa và cuối cùng chính cuộc đời của bà cũng chấm dứt trong đau thương và hư mất.

Cầu xin Chúa dùng đời sống Giê-sa-bên để nhắc nhở chúng ta hôm nay. Chúng ta đang đeo đuổi điều gì, đang sống cho chủ thuyết nào? Chúng ta có đặt lòng tin nơi Ðức Chúa Trời là Ðấng đã tạo dựng cả vũ trụ này? Nếu đặt đức tin vào đối tượng sai lầm, chúng ta sẽ đi vào con đường sai lầm và chuốc lấy sự hủy hoại cho chính mình. (còn tiếp)

Minh Nguyên